Floks (Phlox paniculata ‘Tatjana’)
Floks (Phlox paniculata 'Tatjana'), of vlambloem, is een middelhoge zomerbloeiende vaste plant met opvallende tweekleurige bloemen. De dieproze tot paarsroze bloemblaadjes omsluiten een helder, stervormig wit oog. Vooral van enige afstand geeft dat witte centrum de bloempluimen een levendig en herkenbaar uiterlijk. De bloemen geuren bovendien.
De plant groeit rechtop en bossig en bereikt ongeveer 80 cm hoogte. Boven het groene, lancetvormige blad verschijnen in de zomer afgeronde bloemtrossen. Daardoor past 'Tatjana' uitstekend in het midden van een vasteplantenborder, waar de bloemen voldoende hoogte krijgen zonder achterliggende planten volledig aan het zicht te onttrekken.
Juist het witte bloemhart biedt interessante mogelijkheden voor het tuinontwerp. In plaats van uitsluitend andere roze of paarse bloemen toe te voegen, kunnen we het kleine witte centrum gebruiken om rust en samenhang in een kleurrijke zomerborder te brengen.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Phlox paniculata behoort tot de familie Polemoniaceae. De botanische soort komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Uit deze soort ontstond door selectie en veredeling een groot aantal tuincultivars met verschillende hoogten, bloemkleuren en bloemtekeningen.
De geslachtsnaam Phlox is afgeleid van het Griekse woord voor vlam. Dat verwijst naar de vaak krachtige bloemkleuren binnen het geslacht en verklaart ook de Nederlandse naam vlambloem.
De soortnaam paniculata verwijst naar de pluimvormige bloeiwijze. Aan het uiteinde van de rechtopstaande stengels vertakken de bloemstelen zich en vormen ze samen volle bloempluimen.
'Tatjana' is een Nederlandse cultivar. Een gespecialiseerde internationale Phlox-registratie vermeldt P. Geerling als veredelaar en 2008 als introductiejaar.
De naam 'Tatjana' verwijst naar de vrouwelijke voornaam Tatjana. Een betrouwbare primaire bron die verklaart waarom de veredelaar juist deze naam koos, heb ik niet gevonden. Daarom verbinden we daar geen verdere naamverklaring aan.
2. Algemene informatie over floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Wetenschappelijke naam: Phlox paniculata 'Tatjana'
Actuele RHS-notatie: Phlox paniculata 'Tatjana'
Nederlandse naam: floks, vlambloem
Plantenfamilie: Polemoniaceae
Planttype: bladverliezende vaste plant
Herkomst botanische soort: Noord-Amerika
Hoogte: circa 80–90 cm; de RHS beschrijft de cultivar als ongeveer 80 cm hoog.
Breedte: circa 40–60 cm; een oudere pol kan geleidelijk breder worden. De RHS plaatst de uiteindelijke breedte in de klasse 0,5–1 meter.
Plantdichtheid: circa 5–7 planten per m²
Groeiwijze: bossig, polvormend en rechtopgaand
Groeisnelheid: gemiddeld
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: vruchtbaar, humusrijk, vochthoudend maar goed doorlatend
Zuurgraad: zuur, neutraal of kalkhoudend
Blad: smal en lancetvormig
Bladkleur: groen
Bladvorm/structuur: langwerpig en spits toelopend
Bloeiwijze: afgeronde, rijkgevulde bloemtrossen aan het uiteinde van rechtopstaande stengels
Bloemkleur: dieproze tot paarsroze met een opvallend stervormig wit oog
Bloeiperiode: voornamelijk juli–augustus; handelsbronnen geven soms een ruimere zomerbloei aan.
Vruchten: kleine zaaddozen; voor de sierwaarde nauwelijks van betekenis
Wintergroen: nee
Winterhardheid: zeer goed winterhard; de RHS geeft winterhardheidsklasse H7.
Bijzonderheden: geurende, tweekleurige bloemen; geschikt voor borders en als snijbloem. De RHS noemt daarnaast toepassing in een tuin voor wilde dieren.
3. Uiterlijk en kenmerken van floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Floks (Phlox paniculata 'Tatjana') vormt een stevige, opgaande pol met meerdere rechtopstaande bloemstengels. De plant bereikt doorgaans een hoogte van ongeveer 80 tot 90 cm en past daardoor goed in het midden van een vasteplantenborder.
In het voorjaar groeien nieuwe scheuten vanuit de basis omhoog. Langs deze stengels ontwikkelen zich groene, langwerpige bladeren. Vanaf de zomer dragen de bovenste delen van de stengels volle, afgeronde bloemtrossen.
De tweekleurige bloemen bepalen het karakter van 'Tatjana'. De dieproze tot paarsroze bloemblaadjes omringen een opvallend wit, stervormig oog. Van enige afstand zorgen de witte centra voor lichte spikkels in de donkerdere bloempluimen.
Door de stevige verticale groei combineert 'Tatjana' goed met planten die een lossere vorm hebben. Fijne siergrassen, transparante bloeiwijzen en luchtige schermbloemen kunnen de vrij compacte bloempluimen visueel verzachten.
4. Blad en geur van floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Het blad van 'Tatjana' is groen en langwerpig tot lancetvormig. De bladeren lopen spits toe en staan dicht langs de rechtopgaande stengels. Samen vormen ze een vrij compacte groene massa onder de bloemen.
Het blad speelt vooral een ondersteunende rol. Tijdens de zomer vormt het een rustige achtergrond voor de opvallende tweekleurige bloemen. Daardoor krijgen zowel de paarsroze bloemblaadjes als het witte oog voldoende contrast.
De bloemen geuren aangenaam. Vooral op warme zomerdagen kan de geur rondom de bloeiende planten goed merkbaar zijn. Een plek langs een tuinpad, terras of zitplaats maakt het gemakkelijker om deze eigenschap te ervaren.
In het najaar sterven blad en stengels af. De plant overwintert ondergronds en maakt in het volgende voorjaar vanuit de basis nieuwe scheuten.
Gezond blad draagt sterk bij aan de sierwaarde. Zorg daarom voor voldoende bodemvocht en lucht rond de plant. Dat helpt tevens om de kans op meeldauw te beperken.
5. Bloei van floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
'Phlox paniculata' 'Tatjana' bloeit voornamelijk in juli en augustus. Onder gunstige omstandigheden kunnen de laatste bloemen ook daarna nog enige tijd zichtbaar blijven.
De bloemen staan dicht bij elkaar in afgeronde tot enigszins pluimvormige bloemtrossen. De hoofdkleur varieert van dieproze tot paarsroze. In het midden van iedere bloem ligt een helder wit, stervormig oog.
Juist deze bloemtekening maakt 'Tatjana' gemakkelijk herkenbaar. Het witte centrum geeft iedere bloem afzonderlijk meer diepte en laat de volledige bloempluim lichter ogen dan een egaal paarsroze bloeiende floks.
Knip uitgebloeide bloempluimen terug wanneer u een verzorgd plantbeeld wilt behouden. Dit voorkomt bovendien onnodige zaadvorming en kan onder gunstige omstandigheden een beperkte nabloei stimuleren.
De stevige bloemstengels zijn ook geschikt als snijbloem. Snijd bij voorkeur stengels waarvan een deel van de bloemen al open is en andere knoppen nog moeten volgen.
6. Standplaats en bodem voor floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
'Phlox paniculata' 'Tatjana' groeit goed in de zon tot lichte halfschaduw. Op een zonnige standplaats bloeit de plant doorgaans het rijkst. In lichte halfschaduw kan hij eveneens goed groeien wanneer voldoende licht beschikbaar blijft.
Kies een vruchtbare, humusrijke bodem die gedurende het groeiseizoen gelijkmatig vochtig blijft. Vooral tijdens warme zomerperioden heeft floks voldoende water nodig.
De grond moet tegelijkertijd overtollig water goed afvoeren. Langdurig natte omstandigheden rond de wortels zijn ongunstig.
Verbeter lichte zandgrond met compost of ander organisch materiaal. Daardoor houdt de bodem zowel vocht als voedingsstoffen beter vast. Op zware kleigrond vraagt vooral de structuur aandacht.
Geef tijdens droogte ruim water aan de voet van de plant. Vermijd indien mogelijk regelmatig oppervlakkig sproeien over het blad. Voldoende plantafstand en luchtcirculatie helpen het blad gezond te houden.
7. Toepassing en combinaties met floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
'Tatjana' past goed in een vasteplantenborder, romantische tuin, cottage garden of een gemengde beplanting met siergrassen. De hoogte maakt de plant vooral geschikt voor het midden van de border.
Het witte bloemhart vormt het uitgangspunt voor de combinaties. Door wit op verschillende hoogten en plaatsen te herhalen, krijgen de krachtige paarsroze bloemen visueel meer ruimte.
Geschikte combinatieplanten zijn:
- prachtkaars (Gaura lindheimeri 'Whirling Butterflies') – de kleine witte bloemen zweven tussen andere vaste planten en vergroten het wit uit het bloemhart op een luchtige manier.
- Zeeuws knoopje (Astrantia major 'Shaggy') – de lichtgekleurde bloemen brengen het witte accent naar een lager niveau en voegen een fijnere bloemstructuur toe.
- witte zonnehoed (Echinacea purpurea 'White Swan') – vormt duidelijke witte accenten en contrasteert met de volle paarsroze bloempluimen.
- prachtriet (Miscanthus sinensis 'Morning Light') – de smalle, witgerande bladeren laten het lichte kleuraccent ook buiten de bloeiperiode terugkomen.
- blauwgras (Sesleria autumnalis) – zorgt met zijn fijne bladstructuur voor een rustige basis tussen de opvallende bloemplanten.
- kattenstaart (Lythrum salicaria 'Blush') – de smalle, zachtroze bloemaren sluiten aan bij de hoofdkleur, maar contrasteren duidelijk in bloemvorm.
- witte herfstanemoon (Anemone 'Honorine Jobert') – neemt het wit later in het seizoen over en verlengt daarmee het lichte kleurthema.
- pijpenstrootje (Molinia caerulea 'Moorhexe') – de transparante bloemstengels brengen hoogte en beweging zonder met de tweekleurige floks te concurreren.
Ontwerptip: gebruik wit niet als één afzonderlijk plantvak. Laat witte bloemen en lichte bladaccenten op verschillende plaatsen tussen de paarsroze beplanting verschijnen. Zo lijkt het witte oog van 'Tatjana' zich als het ware door de border te verspreiden.
8. Groeiwijze en onderhoud van floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
'Tatjana' vormt ieder voorjaar nieuwe scheuten vanuit de ondergrondse plantbasis. De pol neemt geleidelijk in omvang toe, maar gedraagt zich niet als een agressief uitbreidende vaste plant.
Breng in het voorjaar een dunne laag compost rond de plant aan. Dit ondersteunt de bodemstructuur en helpt om tijdens de zomer voldoende vocht vast te houden.
Geef extra water tijdens langdurige droogte. Vooral in de periode waarin de bloemknoppen zich ontwikkelen, kan een tekort aan vocht de groei en bloei beperken.
Knip uitgebloeide bloemstengels terug wanneer u de plant netjes wilt houden. Soms volgt daarna nog een bescheiden tweede bloei.
Na de eerste nachtvorsten sterven de bovengrondse delen geleidelijk af. U kunt de stengels in het najaar afknippen. Ze kunnen ook gedurende de winter blijven staan en pas vóór het nieuwe groeiseizoen verdwijnen.
Graaf oudere pollen op en deel ze wanneer de groei of bloei na enkele jaren terugloopt. Zo verjongt u de plant en krijgt u tegelijkertijd nieuw plantmateriaal.
9. Vermeerdering van deze floks
Delen vormt de eenvoudigste methode om 'Tatjana' te vermeerderen want daarbij blijven de eigenschappen van de cultivar behouden.
Graaf een volwassen pol bij voorkeur in het voorjaar op. Verdeel de wortelkluit in enkele stevige stukken en zorg dat ieder deel voldoende gezonde wortels en meerdere groeipunten bezit.
Plant deze delen direct opnieuw in humusrijke grond. Geef vervolgens ruim water en voorkom dat de jonge aanplant tijdens de eerste groeiperiode uitdroogt.
Ook basale stekken bieden een mogelijkheid. Neem daarvoor in het voorjaar jonge scheuten en laat deze in een luchtig stekmedium wortelen.
Zaaien is niet geschikt wanneer u planten wilt verkrijgen die identiek zijn aan 'Tatjana'. Zaailingen kunnen afwijken in onder andere bloemkleur, bloemtekening, hoogte en groeiwijze. Kies daarom voor delen of stekken wanneer behoud van de cultivar belangrijk is.
10. Verwante soorten en cultivars van floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Binnen Phlox paniculata bestaat een groot assortiment cultivars. Voor de tuin zijn vooral cultivars interessant die duidelijk verschillen in bloemkleur, tekening of groeihoogte.
Relevante vormen zijn:
- Phlox paniculata – de botanische soort waaruit veel bekende tuinfloksen zijn geselecteerd.
- Phlox paniculata 'Blue Paradise' – violetblauw tot paarsblauw bloeiende cultivar waarvan de bloemkleur onder verschillende lichtomstandigheden sterk kan variëren.
- Phlox paniculata 'Bright Eyes' – zachtroze bloemen maar met een donkerroze tot karmijnrood oog; de kleurverdeling vormt bijna het omgekeerde effect van 'Tatjana'.
- Phlox paniculata 'David' – witbloeiende cultivar die een helder en rustig accent in de zomerborder geeft.
- Phlox paniculata 'Eva Cullum' – roze bloeiende cultivar maar met een duidelijk donkerder oog.
- Phlox paniculata 'Laura' – paarsviolette bloemen met een contrasterend licht tot wit oog en daardoor qua kleurwerking verwant aan 'Tatjana'.
- Phlox paniculata 'Orange Perfection' – warm oranjerood tot zalmoranje bloeiende cultivar die een duidelijk warmer kleurbeeld geeft.
- Phlox paniculata 'Starfire' – krachtig rood bloeiende cultivar met donker getinte jonge scheuten.
- Phlox paniculata 'Tatjana' – dieproze tot paarsroze bloemen met een opvallend stervormig wit oog.
'Tatjana' onderscheidt zich binnen deze groep vooral door de sterke combinatie van een verzadigde bloemkleur en een helder wit centrum. 'Laura' komt qua contrastwerking in de buurt, maar heeft een duidelijk ander paarsviolet kleurbeeld.
Juist het witte oog geeft 'Tatjana' een bruikbaar aanknopingspunt voor het tuinontwerp. Laat wit terugkomen in enkele bloemen, fijne bloeiwijzen of lichte bladtekeningen op verschillende plaatsen in de border. Zo keert het ontwerpprincipe uit deel 1 terug: het kleine witte bloemhart groeit visueel uit tot een reeks lichte rustpunten tussen krachtigere zomerkleuren.
11. Bijen en biodiversiteit bij floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Floks (Phlox paniculata 'Tatjana') kan tijdens de zomer verschillende bestuivende insecten aantrekken. De bloemen produceren nectar en trekken onder andere bijen, hommels en vlinders aan.
De grote bloempluimen bestaan uit veel afzonderlijke bloemen. Daardoor kunnen insecten binnen één bloeiwijze meerdere bloemen achter elkaar bezoeken. De bloeiperiode in juli en augustus valt bovendien midden in een periode waarin veel bestuivers actief zijn.
'Tatjana' is een cultivar en geen inheemse Nederlandse soort. Gebruik de plant daarom als aanvulling binnen een gevarieerde beplanting. Combineer hem met vroegere en latere bloeiers, zodat er gedurende een langere periode voedsel beschikbaar blijft.
Ook variatie in bloemvorm helpt. Zet naast de vrij volle bloempluimen bijvoorbeeld schermbloemen, losse aren en kleine enkelvoudige bloemen. Zo ontstaat een gevarieerder aanbod voor insecten met verschillende voorkeuren.
Laat afgestorven stengels desgewenst tot het vroege voorjaar staan. Ze geven structuur aan de winterborder en bieden tussen de planten extra beschutting aan kleine dieren.
12. Problemen en ziekten bij deze floks
Meeldauw vormt een van de bekendste problemen bij Phlox paniculata. Een witte, poederachtige aanslag op het blad wijst meestal op echte meeldauw.
Een luchtige standplaats verkleint de kans op problemen. Zet de planten daarom niet te dicht op elkaar en voorkom langdurige droogtestress. Vooral op warme, droge plekken kan het blad sneller gevoelig worden.
Geef tijdens droge perioden ruim water aan de voet van de plant daardoor blijft de wortelzone vochtig zonder dat het blad telkens nat wordt.
Een humusrijke bodem helpt om vocht gelijkmatiger vast te houden. Tegelijkertijd moet overtollig water gemakkelijk kunnen wegzakken, want langdurig natte grond is eveneens ongunstig.
Slakken kunnen in het voorjaar schade veroorzaken aan jonge scheuten. Controleer dus vooral pas uitgelopen planten tijdens vochtige perioden.
Ook spint kan onder warme en droge omstandigheden voorkomen. Een vitale plant op een geschikte standplaats heeft doorgaans minder last van ernstige aantastingen.
Verwijder sterk aangetast blad wanneer dat nodig is en houd oudere pollen vitaal door ze na enkele jaren te delen.
13. Veelgestelde vragen over floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
1. Hoe hoog wordt deze floks?
'Tatjana' wordt doorgaans ongeveer 80 tot 90 cm hoog. Daardoor past de plant goed in het midden van een vasteplantenborder.
2. Wanneer bloeit deze floks 'Tatjana'?
De belangrijkste bloeiperiode valt in juli en augustus maar onder gunstige omstandigheden kunnen ook daarna nog enkele bloemen verschijnen.
3. Welke bloemkleur heeft Phlox paniculata 'Tatjana'?
De bloemen zijn dieproze tot paarsroze en hebben een opvallend stervormig wit oog.
4. Heeft Phlox paniculata 'Tatjana' zon nodig?
De plant groeit het beste in zon tot lichte halfschaduw. Op een zonnige standplaats is de bloei echter doorgaans het rijkst.
5. Welke bodem heeft Phlox paniculata 'Tatjana' nodig?
Een vruchtbare, humusrijke en gelijkmatig vochthoudende bodem is ideaal maar de grond moet tegelijkertijd voldoende doorlatend zijn.
6. Is Phlox paniculata 'Tatjana' gevoelig voor meeldauw?
Meeldauw kan bij Phlox paniculata voorkomen. Voldoende luchtcirculatie en een gelijkmatig vochtige bodem helpen echter om de plant gezond te houden.
7. Moet ik uitgebloeide bloemen verwijderen?
Dat is niet noodzakelijk, maar het houdt de plant verzorgd en beperkt zaadvorming. Soms stimuleert terugknippen bovendien een beperkte nabloei.
8. Kan ik Phlox paniculata 'Tatjana' delen?
Ja, want delen is een goede methode om de cultivar te vermeerderen en oudere pollen tegelijk te verjongen.
9. Trekt Phlox paniculata 'Tatjana' bijen en vlinders aan?
Ja. De bloemen kunnen onder andere bijen, hommels en vlinders aantrekken.
10. Hoe gebruik ik Phlox paniculata 'Tatjana' in een tuinontwerp?
Gebruik het witte bloemhart als uitgangspunt. Laat wit op meerdere plekken terugkomen in bloemen of lichte bladtekeningen, zodat de krachtige paarsroze kleur meer rust en samenhang krijgt.
Ontwerptip: herhaal het wit uit het bloemhart op verschillende hoogtes in de border. Zo ontstaat geen los wit vlak, maar een reeks lichte accenten die de beplanting visueel met elkaar verbinden.
14. Conclusie over floks (Phlox paniculata 'Tatjana')
Floks (Phlox paniculata 'Tatjana') is een rijkbloeiende zomerplant met een opvallende tweekleurige bloem. De dieproze tot paarsroze bloemblaadjes vormen een krachtige basis, terwijl het heldere witte oog iedere bloem extra diepte geeft.
Met een hoogte van ongeveer 80 tot 90 cm past de plant goed in het midden van een vasteplantenborder. De rechtopgaande stengels en volle bloempluimen geven daar dus een duidelijk verticaal accent.
Een zonnige tot licht beschaduwde standplaats en een vruchtbare, humusrijke bodem ondersteunen een goede groei maar zorg tijdens droge perioden voor voldoende water en voorkom dat de bodem langdurig uitdroogt.
Voldoende lucht rond de plant helpt om problemen met meeldauw te beperken. Deel oudere pollen wanneer de groei terugloopt en verwijder uitgebloeide bloemen wanneer u de plant netjes wilt houden.
De bloemen kunnen bovendien bijen, hommels en vlinders aantrekken. Daarmee combineert 'Tatjana' een uitgesproken sierwaarde met aanvullende betekenis voor insecten.
Voor het tuinontwerp blijft vooral het witte bloemhart interessant. Dat kleine lichte detail kan de basis vormen voor een veel groter kleurconcept.
Daarmee keert het ontwerpprincipe uit dit artikel terug: vergroot het witte bloemhart tot terugkerende lichte rustpunten in de border. Laat wit op verschillende plekken en hoogtes verschijnen tussen de sterkere paarsroze zomerkleuren want zo ontstaat samenhang zonder dat de beplanting haar levendigheid verliest.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
