Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) is een laagblijvende, wintergroene vaste plant die bekendstaat om zijn uitbundige bloei met violetblauwe klokvormige bloemen en zijn sterke bodembedekkende groei. Dankzij de lange, overhangende scheuten is deze soort bijzonder geschikt voor rotstuinen, stapelmuurtjes, verhoogde borders, geveltuinen en plantenbakken. Bovendien trekken de nectar- en stuifmeelrijke bloemen veel bijen, hommels en vlinders aan.
Dalmatisch klokje combineert een lange bloeiperiode met een uitstekende winterhardheid en een onderhoudsvriendelijke groeiwijze. De plant vormt al snel een dicht groen tapijt dat in de zomer bijna volledig wordt bedekt door honderden violetblauwe bloemen. Op deze pagina leest u alles over de herkomst, standplaats, bloei, verzorging, winterhardheid en toepassingen van Campanula portenschlagiana.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) behoort tot de klokjesbloemenfamilie (Campanulaceae). De soort komt van nature voor in de rotsachtige berggebieden langs de Adriatische kust, met name in de historische regio Dalmatië in Kroatië. Daar groeit de plant in rotsspleten, op kalkrijke hellingen en tussen stenen, waar hij zich uitstekend heeft aangepast aan droge omstandigheden.
De geslachtsnaam Campanula is afgeleid van het Latijnse woord campana, wat 'klok' betekent. Daarmee verwijst de naam naar de karakteristieke klokvormige bloemen van het geslacht. De soortnaam portenschlagiana eert de Oostenrijkse natuuronderzoeker Franz Edler von Portenschlag-Ledermayer. De Nederlandse naam 'Dalmatisch klokje' verwijst naar het oorspronkelijke verspreidingsgebied van de plant.
2. Algemene informatie over Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Wetenschappelijke naam: Campanula portenschlagiana
Nederlandse naam: Dalmatisch klokje
Planttype: vaste plant
Hoogte: 10–15 cm
Breedte: 40–60 cm
Aantal planten per m²: 7–9
Toepassing: bodembedekker, rotstuin, stapelmuur, verhoogde border, geveltuin, plantenbak, hanging basket en bijentuin
Winterhard: goed winterhard
Winterhardheidszone: USDA 4
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: humusrijke, goed doorlatende en bij voorkeur kalkhoudende bodem
Blad: rond tot hartvormig, frisgroen, licht glanzend en licht gezaagd, ongeveer 2 tot 5 cm lang en 2 tot 4 cm breed
Wintergroen: ja
Bloeiperiode: juni tot en met augustus
Bloemkleur: violetblauw
3. Uiterlijk en kenmerken van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje groeit uit tot een laagblijvende, wintergroene vaste plant met korte, kruipende scheuten die geleidelijk een dicht plantentapijt vormen. Tijdens de bloei steken de vele bloemstengels net boven het blad uit, waardoor de plant gedurende de zomer vrijwel volledig wordt bedekt met violetblauwe klokvormige bloemen. Dankzij de compacte groei blijft de plant netjes van vorm en is hij uitstekend geschikt voor kleinere plantvakken en smalle borders.
In vergelijking met Servisch klokje (Campanula poscharskyana) groeit Dalmatisch klokje compacter en vormt het een dichter tapijt. Ook zijn de bloemen duidelijk klokvormiger, terwijl Servisch klokje meer stervormige bloemen heeft. Daardoor is Dalmatisch klokje bijzonder geschikt voor rotstuinen, stapelmuurtjes en andere plaatsen waar een strak, gelijkmatig begroeid oppervlak gewenst is.
4. Blad en sierwaarde van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje vormt een dicht tapijt van kleine, rond tot hartvormige bladeren met een licht glanzend oppervlak en een fijn gezaagde bladrand. De bladeren bereiken meestal een lengte van ongeveer 2 tot 5 cm en een breedte van circa 2 tot 4 cm. Omdat de plant wintergroen is, blijft het blad ook tijdens zachte winters een belangrijk sieraspect.
Tijdens de bloei vormt het frisgroene blad een prachtig contrast met de vele violetblauwe bloemen. Doordat de bloemen vrijwel het gehele blad bedekken, ontstaat een opvallend kleuraccent dat wekenlang de aandacht trekt.
5. Bloei van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje bloeit meestal van juni tot en met augustus. Tijdens deze periode verschijnen honderden violetblauwe klokvormige bloemen die de plant vrijwel volledig bedekken. De bloemen openen zich geleidelijk, waardoor de bloei gedurende meerdere weken aanhoudt.
De bloemen bevatten veel nectar en stuifmeel en worden druk bezocht door bijen, hommels en vlinders. Door de plant na de eerste bloei licht terug te knippen blijft hij compact en volgt onder gunstige omstandigheden vaak een tweede, lichtere bloei later in de zomer.
6. Standplaats en bodem voor Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje groeit het beste op een zonnige standplaats of in lichte halfschaduw. Vooral op een goed doorlatende, humusrijke en bij voorkeur kalkhoudende bodem ontwikkelt de plant een compacte groei en een rijke bloei. Dankzij zijn natuurlijke oorsprong voelt deze soort zich uitstekend thuis tussen stenen, op droge hellingen en in rotstuinen.
Voorkom langdurig natte grond tijdens de winter. Door jaarlijks compost door de bodem te werken en zware kleigrond eventueel met grof zand te verbeteren, blijft de bodem luchtig en goed doorlatend. Daardoor blijft de plant jarenlang gezond en vitaal.
7. Toepassing en combinaties met Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje is bijzonder geschikt als bodembedekker in rotstuinen, stapelmuurtjes, verhoogde borders, geveltuinen en aan de voorzijde van vasteplantenborders. Dankzij de compacte, wintergroene groei blijft de plant ook buiten de bloeiperiode aantrekkelijk. Bovendien zorgt de uitbundige bloei in de zomer voor een opvallend violetblauw kleuraccent.
Dalmatisch klokje combineert prachtig met:
- scheefkelk (Iberis sempervirens)
- kruiptijm (Thymus serpyllum)
- muurpeper (Sedum acre)
- vrouwenmantel (Alchemilla mollis)
- zandphlox (Phlox subulata)
- blauw schapengras (Festuca glauca)
Samen zorgen deze planten voor een onderhoudsvriendelijke beplanting met veel variatie in hoogte, bladstructuur en bloeitijd. Daardoor blijft de tuin gedurende vrijwel het hele jaar aantrekkelijk.
Ontwerptip: Bij tuinontwerpen met hoogteverschillen gebruik ik Dalmatisch klokje graag boven op stapelmuurtjes of langs de rand van verhoogde borders. Ik heb gemerkt dat de compacte groei de stenen mooi volgt, terwijl de bloeiende scheuten sierlijk over de rand hangen. Daardoor verzacht de beplanting harde lijnen zonder dat de muur zijn strakke karakter verliest.
8. Groeiwijze en onderhoud van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje groeit als een compacte, wintergroene vaste plant die zich geleidelijk uitbreidt met korte kruipende scheuten. Daardoor ontstaat na enkele jaren een dicht en onderhoudsarm plantentapijt dat bovendien helpt om onkruid te onderdrukken.
Knip de plant na de eerste bloei licht terug om een compacte groei te behouden en een tweede bloei te stimuleren. Verwijder in het voorjaar eventueel beschadigd of afgestorven blad en geef een dunne laag compost om de groei te ondersteunen. Wanneer de plant te groot wordt, kan de pol eenvoudig worden gedeeld.
9. Vermeerdering van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje laat zich eenvoudig vermeerderen door de plant te delen of door gewortelde scheuten los te nemen en opnieuw uit te planten. Beide methoden leveren snel nieuwe planten op die dezelfde eigenschappen behouden als de moederplant.
Daarnaast kan Dalmatisch klokje uit zaad worden vermeerderd. Omdat zaailingen onderling kunnen verschillen, kiezen kwekers voor een uniforme productie meestal voor vegetatieve vermeerdering.
10. Verwante soorten en cultivars van Campanula
Onderstaande soorten en cultivars worden regelmatig of recent in Nederland en België gekweekt of verkocht:
Laagblijvende klokjesbloemen (tot ±30 cm)
- Campanula carpatica - Karpatenklokje. Botanische soort.
- Campanula carpatica ‘Alba’ – Als de botanische soort maar met witte bloemen.
- Campanula carpatica ‘Blue Clips’ – Compacte cultivar maar met helderblauwe bloemen.
- Campanula carpatica ‘Deep Blue Clips’ – Donkerblauwe bloemen en compacte groei.
- Campanula garganica - Klokjesbloem met blauwe bloemen en compacte groei. Botanische soort.
- Campanula portenschlagiana – Dalmatisch klokje voor muren en rotstuinen. Botanische soort.
- Campanula poscharskyana - Servisch klokje. Botanische soort.
- Campanula poscharskyana 'Addenda Blue Star' - Servisch klokje maar met compacte groei en rijke bloei.
- Campanula poscharskyana 'E.H. Frost' - Servisch klokje maar wit bloeiend.
- Campanula poschaskyana 'Lisduggan Variety' Servisch klokje maar met grotere bloemen en breed spreidend.
- Campanula poscharskyana 'Stella' – Servisch klokje met kruipende groeiwijze en donkerder bloemen dan de botanische soort
- Campanula 'Birch Hybrid' - Paarsbloeiende hybride met opvallend wit hart.
- Campanula 'Pink Octopus' - Hybride met roze octopus-achtige bloemblaadjes.
Middelhoge klokjesbloemen (30–70 cm)
- Campanula glomerata - Kluwenklokje met dichte paarse bloemhoofdjes. Botanische soort.
- Campanula glomerata 'Superba' - Kluwenklokje maar met grotere bloemen, intensere kleur en krachtiger groei.
- Campanula punctata – Gevlekte klokjesbloem met hangende, gespikkelde bloemen. Botanische soort.
- Campanula punctata 'Alba' - Gevlekte klokjesbloem maar met witte bloemen.
- Campanula punctata 'Pantaloons' – Gevlekte klokjesbloem echter met dubbele hangende klokvormige bloemen.
- Campanula rotundifolia - Grasklokje. Botanische en inheemse soort.
- Campanula takesimana - Koreaanse klokjesbloem met grote, hangende klokvormige bloemen. Botanische soort.
- Campanula 'Faichem Lilac' - Compact rijkbloeiende hybride met lila kleurige bloemen.
- Campanula 'Iridescent Bells' - Klokjesbloem hybride met compacte groei, rijke bloei, levendige bloemkleur.
- Campanula 'Sarastro' - Klokjesbloem met hangende grote donkerpaarse bloemen.
- Campanula 'Swannables' - Mooie groenbladige hybride met relatief kleine hangende klokvormige bloemen.
Hooggroeiende klokjesbloemen (70 cm en hoger)
- Campanula lactiflora – Klokjesbloem of melkklokje. Hooggroeiend met luchtige bloempluimen. Botanische soort.
- Campanula lactiflora 'Alba' – Cultivar met zuiver witte bloemen.
- Campanula lactiflora 'Loddon Anna' - Cultivar maar met zachtroze bloemen
- Campanula lactiflora 'Prichard's Variety' - Cultivar maar met lilakleurige bloemen
- Campanula lactiflora 'Senior' - Krachtig, hooggroeiend melkklokje, grote schermen met violetblauwe klokvormige bloemen.
- Campanula lactiflora 'Superba' - Cultivar krachtige, hooggroeiende cultivar, grote schermen met lilablauwe tot violetblauwe klokvormige bloemen
- Campanula latifolia - Breedbladig klokje of breed klokje. Botanische soort.
- Campanula latifolia 'Alba' - Breedbladig klokje of breed klokje maar met witte bloemen.
- Campanula latifolia 'Brantwood' - Breedbladig klokje of breed klokje maar met meer zijwaarts geplaatste smallere bloemen die intenser violet van kleur zijn.
- Campanula latifolia var. macrantha - Breedbladig klokje of breed klokje. Bosachtige soort en kweekvorm.
- Campanula persicifolia - Perzikbladklokje. Botanische soort.
- Campanula persicifolia 'Alba' - Perzikbladklokje maar met witte bloemen.
- Campanula trachelium - Ruig klokje. Inheemse paarsbloeiende soort met veel beharing.
- Campanula 'Kent Belle' – Krachtige hybride met grote hangende violetblauwe bloemen.
Welke Campanula past het beste bij uw tuin?
11. Bijen en biodiversiteit van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje levert tijdens de bloei een waardevolle bijdrage aan de biodiversiteit in de tuin. De grote hoeveelheid nectar- en stuifmeelrijke bloemen trekt veel bijen, hommels en vlinders aan. Dankzij de lange bloeiperiode vormt de plant gedurende een groot deel van de zomer een betrouwbare voedselbron voor bestuivende insecten.
Daarnaast biedt het dichte, wintergroene plantentapijt beschutting aan kleine insecten en andere nuttige tuinbewoners. In combinatie met andere insectvriendelijke vaste planten ontstaat zo een gevarieerde beplanting die zowel ecologisch waardevol als aantrekkelijk is.
12. Problemen en ziekten van Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje is een sterke en gezonde vaste plant die bij een geschikte standplaats weinig problemen kent. Jonge scheuten kunnen in het voorjaar aantrekkelijk zijn voor slakken, maar volwassen planten herstellen zich meestal snel van beperkte vraatschade.
Bij langdurig natte grond kunnen de wortels tijdens de winter worden aangetast. Kies daarom altijd voor een goed doorlatende bodem en voorkom dat overtollig water langdurig rond de wortels blijft staan. Daardoor blijft de plant jarenlang gezond, compact en rijk bloeiend.
13. Veelgestelde vragen over Dalmatisch klokje
Hoe hoog wordt Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)?
Dalmatisch klokje bereikt doorgaans een hoogte van 10 tot 15 cm en groeit uit tot een breedte van ongeveer 40 tot 60 cm.
Wanneer bloeit Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)?
Dalmatisch klokje bloeit meestal van juni tot en met augustus met een overvloed aan violetblauwe klokvormige bloemen.
Is Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) winterhard?
Ja. Dalmatisch klokje is uitstekend winterhard en verdraagt dus Nederlandse en Belgische winters zonder problemen.
Welke standplaats past het beste bij Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)?
Dalmatisch klokje groeit het mooist op een zonnige standplaats of in lichte halfschaduw, echter bij voorkeur op een humusrijke, goed doorlatende en kalkhoudende bodem.
Trekt Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) bijen en vlinders aan?
Ja, want de nectar- en stuifmeelrijke bloemen trekken veel bijen, hommels en vlinders aan.
Is Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) wintergroen?
Ja. Dalmatisch klokje behoudt in zachte winters een groot deel van zijn blad en zorgt daardoor ook buiten de bloeiperiode voor een verzorgde uitstraling.
Is Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) geschikt voor een stapelmuur?
Ja, want dankzij de compacte groei en de overhangende bloeiende scheuten is deze soort uitstekend geschikt voor stapelmuurtjes, rotstuinen en verhoogde borders.
Hoe vermeerder ik Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)?
U kunt de plant eenvoudig vermeerderen door de pol te delen of door gewortelde scheuten los te nemen en opnieuw uit te planten.
Hoeveel planten heb ik per vierkante meter nodig?
Voor een snel gesloten beplanting zijn meestal 7 tot 9 planten per m² voldoende.
Waarom kiezen voor Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)?
Dalmatisch klokje onderscheidt zich door de wintergroene bladeren, de compacte groei en de uitbundige bloei met violetblauwe klokvormige bloemen. Daardoor is deze soort bijzonder geschikt voor rotstuinen, stapelmuurtjes, verhoogde borders en andere plaatsen waar een onderhoudsvriendelijke bodembedekker gewenst is.
14. Conclusie over Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana)
Dalmatisch klokje (Campanula portenschlagiana) is een veelzijdige, wintergroene vaste plant die dankzij de compacte groei en de rijke bloei jarenlang een betrouwbare plaats in de tuin inneemt. De uitstekende winterhardheid, eenvoudige verzorging en lange bloeiperiode maken deze soort geschikt voor zowel moderne als natuurlijke beplantingen.
Wanneer ik een tuin ontwerp waarin bestrating en beplanting in elkaar moeten overvloeien, kies ik Dalmatisch klokje graag als verbindende plant. Ik heb gemerkt dat de compacte groei de contouren van stapelmuurtjes, traptreden en verhoogde borders mooi volgt, terwijl de uitbundige bloei in de zomer voor een levendig kleuraccent zorgt. Daardoor oogt de overgang tussen steen en groen natuurlijker en krijgt de tuin meer samenhang.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice. Samen kiezen we planten die perfect aansluiten bij uw tuin, de bodem en uw persoonlijke wensen.
