Bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Bosrank (Clematis 'Blue Angel') is een rijkbloeiende, bladverliezende klimplant met zacht blauwviolette bloemen. De bloembladen hebben karakteristiek gegolfde en enigszins gekreukelde randen. Het lichtgele tot geelgroene hart vormt een fris contrast met de koele bloemkleur.
Vanaf juni verschijnen grote aantallen bloemen op de jonge scheuten. De bloei kan tot ver in de zomer en soms in de vroege herfst doorgaan. Met een uiteindelijke hoogte van ongeveer 250 tot 400 cm is 'Blue Angel' geschikt voor pergola's, klimrekken, rozenbogen en het laten groeien door grote heesters.
Een belangrijk voordeel is de eenvoudige snoei. 'Blue Angel' behoort tot snoeigroep 3 en bloeit op scheuten die in hetzelfde jaar zijn gevormd. Daardoor kan de plant ieder voorjaar flink worden teruggesnoeid.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Bosrank 'Blue Angel' behoort tot de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). De cultivar werd ontwikkeld door de Poolse jezuïetenbroeder en plantenveredelaar Stefan Franczak. Hij selecteerde de plant in 1987 en registreerde hem in 1988 onder de Poolse naam 'Błękitny Anioł'.
De precieze ouderplanten zijn niet gedocumenteerd. Hoewel 'Blue Angel' vroeger regelmatig als Clematis viticella 'Błękitny Anioł' werd aangeboden, deelt de RHS hem tegenwoordig in bij de laatbloeiende grootbloemige clematissen. Daarom gebruiken we geen botanische soortnaam.
De geslachtsnaam Clematis is afgeleid van het Oudgriekse woord klēma, dat verwijst naar een rankende of klimmende twijg. De planten klimmen niet met echte ranken, maar doordat de bladstelen zich om dunne steunen wikkelen.
'Błękitny Anioł' betekent in het Pools letterlijk blauwe engel. Internationaal raakte vooral de Engelse naam 'Blue Angel' ingeburgerd.
De cultivar won in 1992 een gouden medaille op Plantarium in Nederland en ontving bovendien de Award of Garden Merit van de RHS.
2. Algemene informatie over bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Wetenschappelijke naam: Clematis 'Blue Angel'
Actuele RHS-notatie: Clematis 'Błękitny Anioł'; Clematis 'Blue Angel' geldt als synoniem
Nederlandse naam: bosrank; clematis
Plantenfamilie: Ranunculaceae
Planttype: bladverliezende klimplant
Herkomst botanische soort: niet van toepassing; cultivar met onbekende ouderplanten, ontwikkeld in Polen
Hoogte: ongeveer 250–400 cm
Breedte: ongeveer 50–100 cm
Plantdichtheid: 1 plant per klimsteun of ongeveer 1 plant per m²
Groeiwijze: klimmend met windende bladstelen; middelsterk tot krachtig groeiend
Groeisnelheid: gemiddeld tot snel
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: humusrijk, voedselrijk, vochthoudend maar goed doorlatend
Zuurgraad: bij voorkeur neutraal tot licht kalkhoudend; licht zure grond wordt eveneens verdragen
Blad: samengesteld, meestal drietallig, met middelgrote deelblaadjes
Bladkleur: middengroen
Wintergroen: nee
Bloeiperiode: juni–september; onder gunstige omstandigheden langer
Bloemkleur: licht blauwviolet tot lilablauw, soms met een zacht roze zweem
Bloemvorm: open, stervormig, ongeveer 10–15 cm breed, met gegolfde tot gekreukelde randen
Bloeiwijze: afzonderlijke bloemen aan de jonge scheuten
Winterhardheid: zeer goed winterhard
RHS-winterhardheid: H6, ongeveer -20 tot -15 °C
Wintervocht: normale wintervochtigheid wordt goed verdragen; langdurig natte grond vermijden
Vermeerdering: afleggen of halfhoutige stekken
Toepassing: pergola, klimrek, rozenboog, schutting, muurbeplanting, grote heester, kleine boom en ruime plantenbak
De RHS geeft voor 'Błękitny Anioł' een hoogte van 1,5–2,5 meter, terwijl Poolse specialistische bronnen 3–4 meter noemen. Voor de Nederlandse tuinpraktijk houd ik daarom circa 2,5–4 meter aan, waarbij standplaats, bodem en snoei de uiteindelijke hoogte sterk beïnvloeden.
3. Uiterlijk en kenmerken van bosrank (Clematis 'Blue Angel')
'Blue Angel' vormt ieder voorjaar nieuwe, lange klimmende scheuten vanuit de onderste delen van de plant. De bladstelen draaien zich om dunne takken, draden of delen van een klimrek en trekken de scheuten daarmee geleidelijk omhoog.
De groei is middelsterk tot krachtig. Op een geschikte standplaats kan de plant in één groeiseizoen meerdere meters nieuwe scheuten maken. Daardoor herstelt hij snel na de stevige voorjaarssnoei die bij snoeigroep 3 hoort.
Het groene blad vormt een vrij luchtige achtergrond voor de grote bloemen. Hierdoor oogt een volwassen plant minder zwaar dan sommige sterk dichtgroeiende klimplanten.
De lange ranken maken 'Blue Angel' geschikt om door een grote heester of open struik te laten groeien. Een dergelijke levende ondersteuning geeft vaak een natuurlijker beeld dan een volledig zichtbaar klimrek.
De cultivar verliest zijn blad in het najaar. In de winter blijven hoofdzakelijk de verhoute onderste stengeldelen over.
4. Blad en sierwaarde van bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Het blad van 'Blue Angel' is groen en samengesteld. De bladeren bestaan doorgaans uit meerdere deelblaadjes, waarbij drietallige bladeren veel voorkomen.
De bladstelen hebben naast hun normale bladfunctie een belangrijke rol bij het klimmen. Wanneer een bladsteel een dunne tak, draad of lat raakt, kan hij zich daaromheen krommen. De plant heeft dus een voldoende fijne ondersteuning nodig.
Het blad zelf vormt niet de belangrijkste sierwaarde. Het dient vooral als rustige groene achtergrond voor de grote lichtblauwe bloemen.
Doordat de plant bladverliezend is, verdwijnt deze groene massa in het najaar. In het voorjaar ontstaat na de snoei opnieuw fris blad aan de snelgroeiende jonge scheuten.
Bij combinaties met heesters is dit bladverliezende karakter gunstig. De ondersteunende struik behoudt buiten het groeiseizoen zijn eigen vorm en wordt niet permanent door een zware wintergroene klimplant bedekt.
De belangrijkste sierperiode begint zodra de eerste bloemknoppen zich aan de nieuwe scheuten ontwikkelen.
5. Bloei van bosrank (Clematis 'Blue Angel')
'Blue Angel' staat bekend om zijn rijke en langdurige bloei. De eerste bloemen openen gewoonlijk in juni. Vervolgens kan de plant gedurende juli, augustus en september nieuwe bloemen blijven produceren. De RHS vermeldt zelfs een mogelijke bloei van de vroege zomer tot laat in de herfst.
De bloemen worden ongeveer 10 tot 15 cm breed. Ze bestaan meestal uit vier tot zes brede bloemdekbladen met opvallend golvende en enigszins gekreukelde randen.
De kleur varieert met licht en weersomstandigheden. De bloemen kunnen licht hemelsblauw, blauwviolet, lilablauw of zelfs enigszins roze-violet ogen. In het centrum staan contrasterende lichtgele tot geelgroene meeldraden.
De bloemen verschijnen aan scheuten die in hetzelfde voorjaar zijn gevormd. Daarom behoort 'Blue Angel' tot snoeigroep 3.
Juist de combinatie van een lange bloeiperiode, zachte bloemkleur en grote aantallen bloemen heeft deze Poolse cultivar internationaal populair gemaakt.
6. Standplaats en bodem voor bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Bosrank 'Blue Angel' groeit het rijkst in zon tot halfschaduw. Een plek met voldoende licht stimuleert de vorming van veel bloemknoppen, terwijl enige bescherming tegen de heetste middagzon helpt om de zachte blauwviolette bloemkleur langer mooi te houden.
De bodem moet diep, humusrijk en voedselrijk zijn. Tegelijk verlangt de plant voldoende vocht zonder dat overtollig water rond de wortels blijft staan. De RHS adviseert daarom een vochthoudende maar goed doorlatende grond.
Neutrale tot kalkhoudende grond heeft de voorkeur. Op lichtzure grond kan 'Blue Angel' eveneens goed groeien.
Houd de wortelzone relatief koel. Een laag organische mulch of lage onderbeplanting helpt uitdroging voorkomen. Zorg daarbij dat sterke bodembedekkers niet direct tegen de jonge stengels groeien.
Plant een grootbloemige clematis ongeveer 5 tot 8 cm dieper dan hij in de pot stond. Hierdoor kunnen vanuit de onderste delen nieuwe scheuten ontstaan.
7. Toepassing en combinaties met bosrank (Clematis 'Blue Angel')
'Blue Angel' is bijzonder geschikt voor pergola's, klimrekken, rozenbogen en open heesters. De zachte blauwviolette bloemen combineren gemakkelijk met wit, zachtroze, purper en donkerbladige planten.
Omdat de cultivar ieder voorjaar sterk wordt teruggesnoeid, kun je hem goed laten samenwerken met vaste structuren of heesters die in het voorjaar eerst zelf zichtbaar mogen zijn.
Geschikte combinatieplanten zijn onder andere:
- klimroos 'New Dawn' (Rosa 'New Dawn') – zachtroze bloemen vormen een rustige combinatie met het blauwviolet van 'Blue Angel';
- pruikenboom (Cotinus coggygria 'Royal Purple') – donker purper blad geeft een krachtig contrast met de lichte clematisbloemen;
- pluimhortensia (Hydrangea paniculata 'Limelight') – vormt een stevige heesterstructuur met grote lichtgroene tot witte bloempluimen;
- boerenjasmijn (Philadelphus 'Lemoinei') – bloeit eerder met geurende witte bloemen en kan daarna als natuurlijke klimsteun dienen;
- blauwe monnikskap (Aconitum carmichaelii 'Arendsii') – verlengt het koele blauwviolette kleurthema tot in de nazomer;
- witte herfstanemoon (Anemone 'Honorine Jobert') – geeft vanaf de nazomer lichte bloemen rond de voet van de clematis;
- donkerbladige zilverkaars (Actaea simplex 'Brunette') – combineert diep purper blad met hoge lichte bloemaren;
- Japanse bosgras (Hakonechloa macra) – vormt een zachte lage bladlaag die de voet beschaduwt zonder zwaar te concurreren.
Bij een combinatie met een heester moet de ondersteuning voldoende open blijven. Een zeer dichte struik kan jonge clematisscheuten te veel licht ontnemen.
Ontwerptip: laat 'Blue Angel' door een donkerbladige of witbloeiende heester groeien. De zachte blauwviolette bloemen komen tegen zo'n achtergrond sterker naar voren dan tegen een lichtgekleurd houten scherm.
8. Groeiwijze en onderhoud van bosrank (Clematis 'Blue Angel')
'Blue Angel' groeit ieder voorjaar vanuit de onderste delen van de plant met nieuwe lange scheuten. De bladstelen grijpen dunne takken, draden en latten vast en trekken de plant geleidelijk omhoog.
Zorg daarom voor een klimsteun met relatief dunne onderdelen. Tegen een vlakke muur kan een clematis zichzelf niet vasthechten.
'Blue Angel' behoort tot snoeigroep 3. Snoei de plant in februari of maart stevig terug tot ongeveer 15 tot 30 cm boven de grond, net boven een sterk paar gezonde knoppen. Daarna ontstaan nieuwe scheuten waarop later in hetzelfde jaar de bloemen verschijnen.
Een minder sterke snoei is mogelijk wanneer de plant bewust hoog door een grote heester of pergola mag groeien. Jaarlijks terugsnoeien houdt de basis echter voller en voorkomt een wirwar van oude kale stengels.
Geef in het voorjaar compost of een geschikte organische meststof. Houd tijdens langdurige droge perioden voldoende bodemvocht beschikbaar.
9. Vermeerdering van bosrank
Bosrank 'Blue Angel' kan vegetatief worden vermeerderd door halfhoutige stekken of door afleggen. De RHS noemt beide methoden voor deze cultivar.
Voor stekken gebruik je jonge scheuten die al voldoende stevig zijn. Snijd stukken met gezonde knopen en plaats ze in een luchtig, vochthoudend stekmedium.
Bij afleggen buig je een soepele scheut naar de grond. Leg een deel van de stengel in de bodem, terwijl de groeitop boven de grond blijft. Zodra voldoende wortels zijn gevormd, kan de nieuwe plant van de moederplant worden gescheiden.
Zaaien is niet geschikt om 'Blue Angel' cultivarzuiver te vermeerderen. Zaailingen kunnen genetisch sterk van de ouderplant verschillen en hoeven dus dezelfde bloemkleur, bloemvorm of groeiwijze niet te behouden.
Gebruik daarom vegetatieve vermeerdering wanneer de eigenschappen van 'Blue Angel' behouden moeten blijven.
10. Verwante soorten en cultivars van Clematis
Onderstaande soorten en cultivars worden regelmatig of recent in Nederland en België gekweekt of verkocht.
Omdat 'Blue Angel' tegenwoordig niet betrouwbaar aan één botanische soort wordt toegewezen, gebruiken we hier de S14-uitzondering. De selectie bestaat uit botanisch en praktisch vergelijkbare laatbloeiende clematissen die voornamelijk op jonge scheuten bloeien.
- Clematis 'Błękitny Anioł' (BLUE ANGEL) – de actuele geaccepteerde naam van de cultivar; rijkbloeiend met zacht blauwviolette, gegolfde bloemen.
- Clematis 'Comtesse de Bouchaud' – klassieke laatbloeiende cultivar met zachtroze bloemen en een lange bloeiperiode.
- Clematis 'Hagley Hybrid' – middelsterke cultivar met grote zachtroze tot mauvekleurige bloemen; geschikt voor kleinere klimconstructies.
- Clematis 'Jackmanii' – bekende krachtige laatbloeier met grote donker violetpaarse bloemen.
- Clematis 'Perle d'Azur' – luchtige rijkbloeiende cultivar met helder blauw tot blauwviolette bloemen.
- Clematis 'Polish Spirit' – sterke Poolse cultivar met grote aantallen donker violetpaarse bloemen en een lange zomerbloei.
- Clematis 'Prince Charles' – compactere laatbloeiende cultivar met lichtblauwe tot blauwviolette bloemen; qua kleur een directe vergelijking met 'Blue Angel'.
- Clematis 'Rouge Cardinal' – laatbloeiende cultivar met fluweelachtig donker roodpaarse bloemen.
- Clematis 'Ville de Lyon' – krachtige oude cultivar met karmijnrode tot rozerode bloemen en lichtere bloemcentra.
- Clematis 'Warszawska Nike' – Poolse cultivar met grote donker purperrode bloemen en een contrasterend licht hart.
'Blue Angel', 'Prince Charles', 'Polish Spirit', 'Comtesse de Bouchaud', 'Rouge Cardinal' en 'Ville de Lyon' zijn momenteel aantoonbaar in het Nederlandse handelsassortiment aanwezig.
Voor 'Blue Angel' bevestigt de RHS bovendien de indeling bij de Late Large-flowered Group en snoeigroep 3.
11. Bosrank (Clematis 'Blue Angel') en biodiversiteit
Bosrank 'Blue Angel' heeft open bloemen met duidelijk zichtbare meeldraden. Veel clematissen worden door bijen bezocht voor stuifmeel en sommige leveren daarnaast nectar. Voor 'Blue Angel' is echter niet aangetoond dat de cultivar tot de bijzonder waardevolle nectarplanten behoort.
De lange bloeiperiode van juni tot september kan wel bijdragen aan het voedselaanbod voor insecten in de zomer. Combineer de clematis daarom met soorten die aantoonbaar rijk zijn aan nectar en stuifmeel.
De klimmende scheuten zorgen daarnaast voor extra verticale structuur in een beplanting. Wanneer 'Blue Angel' door een heester groeit, ontstaat een meer gelaagde begroeiing waarin kleine dieren beschutting kunnen vinden.
Na de bloei kunnen decoratieve zaadhoofden ontstaan wanneer uitgebloeide bloemen niet worden verwijderd.
Voor een biodivers tuinontwerp vormt 'Blue Angel' vooral een aanvullende bloeiende klimplant en geen vervanging voor gespecialiseerde insectenplanten.
12. Problemen en ziekten bij deze bosrank
Bosrank 'Blue Angel' kan last krijgen van bladluizen, slakken en rupsen. Oorwormen eten soms aan de bloembladen. Maar meestal blijft de schade beperkt en groeit een gezonde plant hier gemakkelijk doorheen.
Grootbloemige clematissen kunnen gevoelig zijn voor clematisverwelkingsziekte. Hierbij verwelken één of meerdere scheuten plotseling. De schimmel Calophoma clematidina kan hiervan de oorzaak zijn, maar beschadigde stengels, droogte en wortelproblemen kunnen vergelijkbare symptomen geven.
Snijd werkelijk aangetaste scheuten terug tot gezond weefsel. Een diep geplante clematis kan vanuit knoppen onder het maaiveld opnieuw uitlopen.
Clematis slime flux kan ontstaan wanneer bacteriën via beschadigingen in dikkere stengels binnendringen. Ook meeldauw kan onder ongunstige omstandigheden voorkomen.
Honingzwam wordt slechts zelden genoemd. Een diepe, vruchtbare, vochthoudende maar goed doorlatende bodem verkleint veel groeiproblemen.
13. Veelgestelde vragen over bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Hoe hoog wordt bosrank 'Blue Angel'?
'Blue Angel' bereikt in de tuin meestal ongeveer 250 tot 400 cm hoogte. De uiteindelijke maat hangt af van bodem, voeding, standplaats, klimsteun en ook van de jaarlijkse snoei.
Wanneer bloeit bosrank 'Blue Angel'?
De bloei begint gewoonlijk in juni en gaat gedurende de zomer door. Onder gunstige omstandigheden kunnen ook in september en soms nog later bloemen verschijnen.
Welke kleur heeft bosrank 'Blue Angel'?
De bloemen zijn zacht blauwviolet tot lilablauw. Licht, temperatuur maar ook ouderdom van de bloem beïnvloeden de exacte tint. Het geelgroene tot lichtgele hart contrasteert duidelijk met de bloemdekbladen.
Hoe groot worden de bloemen van 'Blue Angel'?
De open bloemen worden ongeveer 10 tot 15 cm breed. De brede bloemdekbladen hebben opvallend gegolfde en enigszins gekreukelde randen.
Welke snoeigroep heeft bosrank 'Blue Angel'?
'Blue Angel' behoort tot snoeigroep 3. De bloemen verschijnen op scheuten die in hetzelfde groeiseizoen zijn gevormd.
Wanneer moet bosrank 'Blue Angel' worden gesnoeid?
Snoei in februari of maart, wanneer de knoppen beginnen te zwellen. Knip de oude scheuten stevig terug tot ongeveer 15 tot 30 cm boven de grond, net boven een gezond paar knoppen.
Kan bosrank 'Blue Angel' in halfschaduw groeien?
Ja. Zon tot halfschaduw is geschikt. Enige bescherming tegen hete middagzon kan er bovendien voor zorgen dat de zachte bloemkleur minder snel verbleekt.
Kan 'Blue Angel' door een heester groeien?
Ja. De cultivar is hiervoor zeer geschikt. Kies een voldoende grote en stevige heester met een open takkenstructuur, zodat de clematis voldoende licht ontvangt en zijn bladstelen zich aan de takken kunnen vastgrijpen.
Kan bosrank 'Blue Angel' in een plantenbak groeien?
Ja. Gebruik een ruime bak van minimaal ongeveer 45 cm diep en breed, met voedselrijke en vochthoudende maar goed doorlatende potgrond. Geef tijdens warme perioden regelmatig water.
Waarom verwelken de scheuten van mijn bosrank plotseling?
Clematisverwelkingsziekte kan een oorzaak zijn, maar ook slakkenvraat aan jonge stengels, mechanische beschadiging, droogte of wortelproblemen kunnen plotselinge verwelking veroorzaken. Controleer daarom eerst de aangetaste stengel en groeiomstandigheden.
14. Conclusie over bosrank (Clematis 'Blue Angel')
Bosrank (Clematis 'Blue Angel') is een rijkbloeiende klimplant met grote, zacht blauwviolette bloemen. De gegolfde bloemranden geven de cultivar een herkenbaar en luchtig uiterlijk.
Met een praktische hoogte van ongeveer 250 tot 400 cm is 'Blue Angel' geschikt voor pergola's, klimrekken, rozenbogen en grotere heesters. Zon tot halfschaduw en een diepe, voedselrijke, vochthoudende maar goed doorlatende bodem geven het beste resultaat.
De cultivar behoort tot snoeigroep 3. Daardoor blijft het onderhoud overzichtelijk: ieder voorjaar kunnen de oude scheuten sterk worden teruggesnoeid. Vervolgens ontstaan nieuwe scheuten waarop vanaf de zomer de bloemen verschijnen.
In een tuinontwerp combineert de zachte bloemkleur bijzonder goed met wit, donkerpurper, zachtroze en frisgroen. Ook het laten groeien door een contrasterende heester geeft een sterk effect.
De lange bloeiperiode, eenvoudige snoei en betrouwbare groeikracht maken 'Blue Angel' dus tot een veelzijdige laatbloeiende bosrank.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
