Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) is een laagblijvend bolgewas dat al zeer vroeg in het jaar helder goudgele bloemen laat zien. Soms verschijnen de eerste bloemen al in februari. Daardoor brengt deze krokus kleur in de tuin op een moment waarop de meeste vaste planten nog in winterrust zijn. Op zonnige dagen openen de bloemen zich wijd, terwijl ze bij donker en koud weer grotendeels gesloten blijven.
Door zijn geringe hoogte komt Ankara-krokus vooral goed tot zijn recht in groepen. Plant de knollen bijvoorbeeld tussen lage vaste planten, in een rotstuin of aan de rand van een border. Na de bloei groeit het smalle blad nog enige tijd door. Vervolgens trekt de plant zich terug en nemen andere planten het beeld over. Op deze pagina leest u alles over de herkomst, standplaats, bloei, verzorging, winterhardheid en toepassingen van Crocus ancyrensis.
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) behoort tot de lissenfamilie (Iridaceae). De soort komt van nature voor in Turkije. Daar groeit deze krokus onder andere op open, zonnige plaatsen en stenige hellingen.
De soortnaam ancyrensis verwijst naar Ancyra, de historische naam van Ankara. Ook de Nederlandse naam Ankara-krokus verwijst dus rechtstreeks naar het gebied waarmee de soort botanisch verbonden is.
Crocus omvat een groot aantal soorten uit Europa, Noord-Afrika en Azië. Binnen het geslacht bestaan zowel voorjaars- als herfstbloeiende soorten. Crocus ancyrensis behoort tot de zeer vroeg bloeiende krokussen en kan daardoor al aan het einde van de winter voor opvallende kleur zorgen.
2. Algemene informatie over Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Wetenschappelijke naam: Crocus ancyrensis
Nederlandse naam: Ankara-krokus
Plantenfamilie: Iridaceae
Planttype: knolgewas
Hoogte: ongeveer 5–10 cm
Breedte: ongeveer 5–10 cm
Plantdichtheid: ongeveer 50–100 knollen per m² voor een duidelijk groepseffect
Plantdiepte: ongeveer 5–8 cm
Planttijd: september tot en met november
Toepassing: border, rotstuin, verwilderingsbeplanting, tussen lage vaste planten, onder bladverliezende heesters en in gazon
Winterhard: uitstekend winterhard
Winterhardheidszone: ongeveer USDA 4
Standplaats: zon tot lichte halfschaduw
Bodem: goed doorlatend, bij voorkeur humusrijk en niet langdurig nat
Blad: zeer smal en grasachtig, groen met een kenmerkende lichte middenstreep
Wintergroen: nee
Bloeiperiode: februari tot en met maart
Bloemkleur: helder goudgeel
Bloemvorm: bekervormig, bij zonnig weer wijd openstaand
3. Uiterlijk en kenmerken van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) is een zeer laagblijvend knolgewas met opvallend heldergele bloemen. Vanuit iedere knol verschijnen in het vroege voorjaar smalle bladeren en één of meerdere bloemen. De plant bereikt meestal slechts 5 tot 10 cm hoogte en blijft daardoor dicht bij de grond.
De bloemen hebben aanvankelijk een smalle, bekervormige vorm. Bij zonnig weer openen ze zich verder en tonen ze hun intens goudgele binnenzijde. Bij koud, donker of regenachtig weer sluiten de bloemen zich grotendeels. Daardoor kan het uiterlijk van een groep krokussen gedurende één dag sterk veranderen.
Het fijne blad neemt nauwelijks ruimte in. Daardoor groeit Ankara-krokus gemakkelijk tussen andere lage planten. Na de bloei blijft het blad nog enige tijd aanwezig om energie op te slaan in de knol. Vervolgens verdwijnt het bovengrondse gedeelte en begint de rustperiode.
4. Blad en sierwaarde van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus ontwikkelt smalle, grasachtige bladeren. Een lichte tot zilverwitte middenstreep loopt over de lengte van ieder blad en vormt een kenmerkend detail van veel krokussen.
Het blad verschijnt rond de bloeiperiode en groeit na de bloei nog enige tijd door. Laat het daarom vanzelf afsterven. Zolang het blad groen is, maakt de plant via fotosynthese voedingsstoffen aan en slaat deze in de knol op. Daarmee bouwt Crocus ancyrensis reserves op voor de bloei van het volgende voorjaar.
Hoewel het blad zelf vrij bescheiden oogt, ligt de belangrijkste sierwaarde in de combinatie van de zeer vroege bloei en de intens gele bloemkleur. Een grotere groep kan daardoor in februari of maart een opvallend kleuraccent vormen in een verder nog rustige tuin.
5. Bloei van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus bloeit zeer vroeg, meestal in februari en maart. Bij zacht winterweer kunnen de eerste bloemen soms al vroeg verschijnen. Daardoor behoort Crocus ancyrensis tot de planten die het tuinseizoen vroeg op gang brengen.
De bloemen hebben een heldere goudgele kleur en staan vlak boven de grond. Bovendien reageren ze duidelijk op het weer. Zodra de zon schijnt, openen de bloembladen zich en ontstaat een brede, bijna stervormige bloem. Bij lage temperaturen en bewolkt weer blijven de bloemen daarentegen meer gesloten.
Een enkele krokus valt door zijn geringe formaat nauwelijks op. Een groep van tientallen exemplaren kan echter een sterk kleurbeeld creëren. Daarom komt deze soort vooral goed tot zijn recht wanneer meerdere knollen bij elkaar staan.
6. Standplaats en bodem voor Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus groeit het beste op een zonnige tot licht halfbeschaduwde standplaats. Vooral tijdens de bloeiperiode is voldoende licht belangrijk, omdat de bloemen zich bij zon het mooist openen.
Een goed doorlatende bodem vormt de belangrijkste voorwaarde voor een gezonde groei. De knollen verdragen winterkou uitstekend, maar langdurig natte grond kan problemen veroorzaken. Vooral zware grond vraagt daarom om een goede bodemstructuur en voldoende drainage.
Een humusrijke tuingrond voldoet prima, zolang overtollig water gemakkelijk wegzakt. Bovendien past de soort goed op plekken die in het voorjaar voldoende vocht bevatten, maar tijdens de zomerse rustperiode droger kunnen zijn.
Plant de knollen in het najaar, bij voorkeur van september tot en met november. Daardoor kunnen ze voor de winter wortels ontwikkelen en in het vroege voorjaar bloeien.
7. Toepassing en combinaties met Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Door zijn geringe hoogte past Ankara-krokus uitstekend aan de voorzijde van borders, in rotstuinen, tussen lage vaste planten en onder bladverliezende heesters. Ook in een gazon of natuurlijke beplanting kan de soort een mooi voorjaarsbeeld geven, mits het blad na de bloei voldoende tijd krijgt om af te sterven.
Mooie combinaties ontstaan bijvoorbeeld met:
- sneeuwklokje (Galanthus nivalis)
- winterakoniet (Eranthis hyemalis)
- kerstroos (Helleborus)
- longkruid (Pulmonaria)
- ooievaarsbek (Geranium)
- elfenbloem (Epimedium)
- schoenlappersplant (Bergenia cordifolia)
Vooral planten die pas later in het voorjaar veel blad ontwikkelen, vormen geschikte partners. De krokussen krijgen daardoor tijdens hun bloei voldoende licht en ruimte. Vervolgens nemen de vaste planten het plantvak over wanneer het krokusblad begint te verdwijnen.
Ontwerptip: Wanneer ik bloembollen en knollen in een beplantingsplan gebruik, kijk ik niet alleen naar de beschikbare ruimte, maar ook naar het moment waarop iedere plant die ruimte nodig heeft. Crocus ancyrensis gebruikt een plek vooral aan het einde van de winter en in het vroege voorjaar. Later verdwijnen de planten vrijwel volledig uit beeld. Daarom plant ik de knollen graag tussen vaste planten die pas later uitlopen. Zo kan dezelfde vierkante meter eerst een veldje goudgele krokussen tonen en enkele maanden later een compleet ander beeld geven. Door op deze manier met bloeitijd en groeiperiode te ontwerpen, krijgt een border meer seizoenswisselingen zonder dat daarvoor extra ruimte nodig is.
8. Groeiwijze en onderhoud van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus groeit vanuit kleine ondergrondse knollen. Na de winter verschijnen eerst de bloemen en smalle bladeren. Vervolgens gebruikt de plant het voorjaar om nieuwe reserves in de knollen op te bouwen.
Na de bloei vraagt de plant weinig onderhoud. Knip het blad echter niet direct af. Wacht totdat het vanzelf geel en droog is. Daarna kan het zonder problemen verdwijnen of tussen de omringende beplanting blijven liggen.
Op een geschikte standplaats kunnen de knollen zich geleidelijk vermeerderen. Daardoor kan een kleine groep in de loop van de jaren uitgroeien tot een groter bloeiend tapijt. Laat de planten daarom bij voorkeur meerdere jaren ongestoord op dezelfde plaats staan.
Extra bemesting is meestal nauwelijks nodig. Op arme grond kan een kleine hoeveelheid organische voeding in het najaar of vroege voorjaar echter helpen om de groei en bloei te ondersteunen.
9. Vermeerdering van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus vermeerdert zich onder gunstige omstandigheden door nieuwe knolletjes rondom de oorspronkelijke knol te vormen. Daardoor kan een groep na verloop van tijd steeds groter en dichter worden.
Wanneer een groep te dicht groeit of wanneer u de krokussen naar andere plaatsen wilt verspreiden, kunt u de knollen na het afsterven van het blad opnemen. Scheid vervolgens de jonge knolletjes van de grotere exemplaren en plant ze opnieuw.
Vermeerdering uit zaad is eveneens mogelijk, maar vraagt aanzienlijk meer geduld. Zaailingen hebben namelijk meerdere jaren nodig voordat ze voldoende groot zijn om te bloeien. Voor de tuin vormt vermeerdering via de jonge knollen daarom de eenvoudigste methode.
10. Verwante cultivars van Crocus ancyrensis
Van Crocus ancyrensis bestaan maar weinig cultivars die relevant zijn voor de Nederlandse en Belgische tuinmarkt. Daarom houden we dit onderdeel bewust kort.
- Crocus ancyrensis
- Crocus ancyrensis 'Golden Bunch'
'Golden Bunch' is een bekende selectie met een rijke goudgele bloei en komt in de Nederlandse en Belgische bloembollenhandel voor.
11. Bijen en biodiversiteit van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) heeft vooral door zijn zeer vroege bloei waarde voor de biodiversiteit. Op zachte en zonnige dagen bezoeken vroege bijen en andere insecten de geopende bloemen. Juist in februari en maart is het aanbod van nectar en stuifmeel nog beperkt. Daardoor vormt een grotere groep vroegbloeiende krokussen een nuttige aanvulling op andere voorjaarsbloeiers.
De open bloemen geven insecten gemakkelijk toegang tot stuifmeel en nectar. Bovendien vergroot een groep van tientallen krokussen de hoeveelheid voedsel op één plek. Combineer Ankara-krokus daarom bijvoorbeeld met sneeuwklokjes, winterakonieten en andere vroege bloeiers. Zo ontstaat al vroeg in het jaar een gevarieerd voedselaanbod.
Ook de manier van beheren speelt een rol. Laat het blad na de bloei rustig afsterven en verstoor de grond zo weinig mogelijk. Daardoor kunnen de krokussen zich handhaven en op een geschikte standplaats geleidelijk uitbreiden.
12. Problemen en ziekten van Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus is een sterk knolgewas dat op de juiste standplaats weinig problemen geeft. Vooral een te natte bodem vormt een risico. Langdurig vocht rond de knollen kan namelijk rotting veroorzaken. Zorg daarom voor een goed doorlatende bodem, vooral tijdens de rustperiode.
Muizen en andere knaagdieren kunnen soms krokusknollen eten. Daarnaast kunnen slakken jong blad en bloemen beschadigen. Meestal blijft de schade echter beperkt wanneer de krokussen in grotere groepen tussen andere planten groeien.
Een veelvoorkomend probleem ontstaat door te vroeg verwijderen van het blad. Na de bloei heeft Crocus ancyrensis het groene blad namelijk nog nodig om voldoende reserves voor het volgende jaar op te bouwen. Maai of knip het blad daarom pas af nadat het volledig geel is geworden.
Bij toepassing in een gazon vraagt dit enige planning. Stel de eerste maaibeurten op de plekken met krokussen uit totdat het blad voldoende is afgestorven. Daardoor krijgen de knollen ieder voorjaar opnieuw de kans om energie op te slaan.
13. Veelgestelde vragen over Ankara-krokus
Hoe hoog wordt Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)?
Ankara-krokus blijft laag en bereikt doorgaans ongeveer 5 tot 10 cm hoogte. Daardoor komt de plant vooral goed tot zijn recht in groepen aan de voorzijde van een border, in een rotstuin of tussen lage vaste planten.
Wanneer bloeit Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)?
Ankara-krokus bloeit meestal in februari en maart. Bij zacht weer kunnen de bloemen echter bijzonder vroeg verschijnen. Daardoor behoort deze soort tot de eerste opvallende bloeiers van het nieuwe tuinseizoen.
Welke kleur heeft Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)?
De bloemen hebben een heldere goudgele kleur. Vooral wanneer tientallen bloemen tegelijkertijd openen, ontstaat daardoor een krachtig kleuraccent in de nog grotendeels winterse tuin.
Is Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) winterhard?
Ja, want Ankara-krokus is uitstekend winterhard en kan strenge winterkou goed verdragen. De soort valt ongeveer binnen winterhardheidszone USDA 4. Een goed doorlatende bodem blijft echter belangrijk, omdat de knollen slecht tegen langdurig natte grond kunnen.
Welke standplaats past het beste bij Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)?
Een zonnige tot licht halfbeschaduwde plaats is ideaal. Vooral tijdens de bloeiperiode profiteert de plant van voldoende zonlicht, omdat de bloemen zich dan volledig kunnen openen.
Kan Ankara-krokus in een gazon groeien?
Ja, maar wacht na de bloei voldoende lang met maaien. Het blad moet eerst geel afsterven, omdat de plant daarmee reserves voor het volgende voorjaar opbouwt. Daardoor past Ankara-krokus vooral goed in gazons waar een wat natuurlijker voorjaarsbeheer mogelijk is.
Wanneer plant ik Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)?
Plant de knollen in het najaar, bij voorkeur van september tot en met november. Daardoor kunnen ze vóór de winter wortels vormen en vervolgens vroeg in het voorjaar bloeien.
Hoe diep plant ik een Ankara-krokus?
Een plantdiepte van ongeveer 5 tot 8 cm is geschikt. Plant de knollen bovendien liever in groepjes dan afzonderlijk, omdat een grotere groep tijdens de bloei veel meer effect geeft.
Kan Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) verwilderen?
Ja, op een geschikte standplaats kan Ankara-krokus zich geleidelijk uitbreiden. De knollen vormen nieuwe knolletjes en daardoor kan een kleine groep in de loop van de jaren groter worden.
Mag ik het blad van Ankara-krokus na de bloei afknippen?
Nee, niet direct. Laat het blad eerst volledig geel worden en vanzelf afsterven. De plant gebruikt het groene blad namelijk om reserves in de knol op te bouwen. Te vroeg afknippen kan daarom de bloei in het volgende voorjaar verminderen.
Is Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) aantrekkelijk voor bijen?
Ja, vooral de vroege bloeiperiode maakt deze krokus interessant voor bijen en andere insecten. Op zachte voorjaarsdagen kunnen zij de open bloemen bezoeken, terwijl er op dat moment nog relatief weinig andere planten bloeien.
Hoeveel Ankara-krokussen plant ik bij elkaar?
Voor een duidelijk kleurbeeld plant u Ankara-krokussen het beste in groepen van minimaal tientallen knollen. Bovendien oogt een losse, natuurlijk verdeelde groep vaak aantrekkelijker dan een rij met exact gelijke plantafstanden.
14. Conclusie over Ankara-krokus (Crocus ancyrensis)
Ankara-krokus (Crocus ancyrensis) is een klein knolgewas met een opvallend grote invloed op het vroege tuinbeeld. De heldere goudgele bloemen verschijnen al in februari en maart en brengen daardoor kleur in een periode waarin veel borders nog vrijwel kaal zijn. Bovendien bieden de bloemen op zachte dagen voedsel aan vroeg actieve insecten.
De plant vraagt weinig onderhoud en is uitstekend winterhard. Een zonnige tot licht halfbeschaduwde standplaats en vooral een goed doorlatende bodem vormen de belangrijkste voorwaarden voor succes. Laat daarnaast het blad na de bloei volledig afsterven. Zo kunnen de knollen voldoende reserves verzamelen voor het volgende voorjaar.
Wanneer ik krokussen in een beplantingsplan gebruik, ontwerp ik niet alleen met vierkante meters, maar ook met tijd. In februari kan een plek vrijwel volledig uit bloeiende Crocus ancyrensis bestaan, terwijl dezelfde plek in juni door vaste planten aan het zicht wordt onttrokken.
Juist daarom combineer ik Ankara-krokus graag met vaste planten die relatief laat uitlopen. De krokussen krijgen eerst enkele weken de hoofdrol. Vervolgens neemt de vaste beplanting het beeld geleidelijk over en verdwijnt tegelijkertijd het afstervende krokusblad tussen het nieuwe groen.
Zo gebruiken verschillende planten gedurende het jaar dezelfde ruimte op verschillende momenten. Daardoor kan zelfs een kleine border veel meer seizoensbeleving krijgen zonder dat iedere plant permanent zichtbaar hoeft te zijn.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
