Wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia 'Engelmannii')
De wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’), of vijfbladige wingerd, is een krachtige klimplant die vooral bekendstaat om zijn spectaculaire herfstkleur. Deze wilde wingerd wordt veel toegepast in tuinontwerpen voor het snel vergroenen van gevels, schuttingen en pergola’s. In de zomer vormt de plant een dicht groen bladerdek, terwijl de bladeren in het najaar intens rood verkleuren. Daardoor is wilde wingerd niet alleen functioneel als gevelgroen, maar ook een sterke sierplant met een duidelijke seizoensbeleving.
Hoewel deze klimplant vooral bekend is van gevelbegroeiing, wordt wilde wingerd ook steeds vaker toegepast in moderne tuinen. Dankzij zijn sterke groeikracht kan de plant namelijk snel grote oppervlakken bedekken. Bovendien vraagt wilde wingerd relatief weinig onderhoud, waardoor de plant geschikt is voor zowel particuliere tuinen als openbare groenprojecten.
1. Herkomst en naamverklaring van de wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’)
De wilde wingerd (Parthenocissus quinquifolia) behoort tot de wijnstokfamilie (Vitaceae). De soort komt oorspronkelijk uit het oosten van Noord-Amerika, waar de plant groeit in bossen, langs rotswanden en op open plekken.
De geslachtsnaam Parthenocissus betekent letterlijk “maagdelijke klimop”, wat verwijst naar de sterke klimeigenschappen van de plant. De soortnaam quinquifolia betekent “vijfbladig”, omdat het blad meestal uit vijf deelblaadjes bestaat.
De cultivar ‘Engelmannii’ is een verbeterde selectie die compacter groeit en zich beter hecht aan muren. Daardoor wordt deze wilde wingerd vaak toegepast bij gevelbegroeiing.
2. Algemene informatie over wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’)
De wilde wingerd is een bladverliezende klimplant met een zeer sterke groeikracht. Met behulp van kleine hechtschijfjes kan de plant zich zelfstandig vastzetten op muren en andere oppervlakken.
Belangrijke kenmerken van wilde wingerd zijn:
- groeivorm: krachtige klimplant
- hoogte: 10 tot 20 meter
- breedte: 5 tot 8 meter
- bloeitijd: juni tot juli
- bloemkleur: groenachtig
- blad: handvormig samengesteld
- herfstkleur: felrood tot purperrood
- winterhard: zeer winterhard
Dankzij deze eigenschappen wordt wilde wingerd vaak gekozen als snelle oplossing voor groene gevels.
3. Uiterlijk en kenmerken van de wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’)
De bladeren van wilde wingerd bestaan uit vijf deelblaadjes die samen een stervormig blad vormen. In de zomer zijn de bladeren frisgroen en vormen ze een dicht bladerdek.
In het najaar verandert het blad echter spectaculair van kleur. Vervolgens kleuren de bladeren felrood tot diep purperrood. Juist deze intense herfstkleur maakt wilde wingerd tot een van de mooiste herfstplanten voor gevels vooral in combinatie met goed gekozen tuinverlichting.
Tijdens de bloei verschijnen kleine groenachtige bloemen. Deze vallen nauwelijks op, maar ontwikkelen later kleine blauwzwarte bessen.
4. Standplaats en bodem voor wilde wingerd
De wilde wingerd is een zeer sterke plant die zich aan veel omstandigheden kan aanpassen. Daardoor groeit de plant zowel in de zon als in halfschaduw goed.
De ideale omstandigheden zijn:
- zon tot halfschaduw
- normale tuingrond
- goed doorlatende bodem
- matig vochtige grond
Hoewel de plant weinig eisen stelt, ontwikkelt wilde wingerd de mooiste herfstkleur wanneer hij voldoende zonlicht krijgt.
5. Wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’) in tuinontwerpen
In moderne tuinontwerpen wordt wilde wingerd vooral gebruikt als gevelplant. Door zijn sterke groeikracht kan de plant snel een muur of schutting bedekken.
Veel voorkomende toepassingen zijn bijvoorbeeld:
- gevelbegroeiing
- groene erfafscheidingen
- begroeiing van pergola’s
- camouflage van schuren of muren
- vergroening van stedelijke gevels
Bovendien draagt wilde wingerd bij aan verkoeling van gebouwen doordat het bladerdek zonlicht tegenhoudt.
6. Groeiwijze van de wilde wingerd
De wilde wingerd groeit met lange ranken die zich vasthechten met kleine hechtschijfjes. Daardoor kan de plant zonder ondersteuning tegen muren omhoog klimmen.
De jaarlijkse groei kan oplopen tot wel één tot twee meter. Daardoor kan een jonge plant binnen enkele jaren een volledige gevel bedekken.
Omdat de cultivar ‘Engelmannii’ iets compacter groeit, blijft de plant vaak beter beheersbaar dan de wilde soort.
7. Onderhoud en snoei van wilde wingerd
Wilde wingerd is een onderhoudsarme plant. Toch kan snoei nodig zijn om de groei te beperken.
Belangrijke onderhoudstips:
- snoei kan vrijwel het hele jaar
- sterke scheuten kunnen worden ingekort
- groei rond ramen of dakranden controleren
- jonge planten eventueel begeleiden
Omdat de plant krachtig groeit, kan regelmatige snoei helpen om de vorm te behouden.
8. Vermeerdering van wilde wingerd
Wilde wingerd kan eenvoudig worden vermeerderd. Daardoor wordt de plant vaak gebruikt in grotere groenprojecten.
Veel gebruikte methoden zijn:
- winterstekken
- zomerstekken
- afleggen van scheuten
Deze methoden leveren meestal snel nieuwe planten op.
9. Cultivars van wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’)
Binnen Parthenocissus quinquifolia bestaan verschillende cultivars.
Tien bekende varianten zijn bijvoorbeeld:
- ‘Engelmannii’ – compacte groeier met sterke hechting
- ‘Star Showers’ – bont blad met witte vlekken
- ‘Red Wall’ – sterke rode herfstkleur
- ‘Troki’ – compacte groeivorm
- ‘Variegata’ – bont blad
- ‘Murorum’ – krachtige groeier voor muren
- ‘Don Juan’ – intens rode herfstkleur
- ‘Monham’ – sierlijke bladtekening
- ‘St. Paulii’ – geschikt voor grote gevels
- ‘Yellow Wall’ – geelgroene herfsttinten
Voor gevelbegroeiing wordt vooral ‘Engelmannii’ toegepast.
10. Winterhardheid van wilde wingerd
De wilde wingerd is zeer winterhard en kan temperaturen tot ongeveer −25 °C verdragen. Daardoor groeit de plant probleemloos in het Nederlandse klimaat.
Zelfs na strenge winters loopt de plant in het voorjaar echter weer krachtig uit.
11. Ecologische waarde van wilde wingerd
Hoewel de bloemen klein zijn, trekken ze insecten aan. Daarnaast vormen de bessen voedsel voor vogels.
Het dichte bladerdek biedt bovendien schuilplaatsen voor kleine dieren. Daardoor kan wilde wingerd bijdragen aan biodiversiteit in stedelijke tuinen.
12. Combinaties met andere planten bij wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’)
Wilde wingerd combineert goed met verschillende tuinplanten.
Mooie combinaties zijn bijvoorbeeld:
- duizendknoop (Persicaria amplexicaulis 'Firetail')
- klimroos (Rosa klimrozen)
- blauwe regen (Wisteria sinensis)
- kamperfoelie (Lonicera periclymenum) bijvoorbeeld de kweekvorm 'Serotina'.
- herfstaster (Symphyotrichum novi-belgii) bijvoorbeeld de kweekvorm 'Sapphire'.
- siergrassen zoals prachtriet (Miscanthus sinensis)
Door deze soorten op een slimme en verantwoorde manier te combineren ontstaat een gevarieerde tuin met veel structuur maar ook seizoensbeleving.
13. Wilde wingerd in kleine tuinen
Hoewel wilde wingerd krachtig groeit, kan de plant ook in een tuinontwerp van een kleinere tuin worden toegepast. Vooral tegen een enkele muur kan de plant een sterk groen accent vormen.
Door regelmatig te snoeien blijft de groei beheersbaar.
14. Veelgestelde vragen over wilde wingerd (Parthenocissus quinquifolia ‘Engelmannii’)
De wilde wingerd (Parthenocissus quinquifolia ‘Engelmannii’) beschadigt gezonde muren meestal niet. De plant hecht zich met kleine hechtschijfjes aan de gevel. Deze laten dus normaal gesproken geen structurele schade achter. Alleen bij beschadigd metselwerk of los voegwerk kunnen worteltjes soms binnendringen.
Wilde wingerd groeit relatief snel. Onder gunstige omstandigheden kan de plant 1 tot 2 meter per jaar groeien. Daardoor kan een gevel of pergola binnen enkele jaren volledig begroeid raken.
De bladeren van wilde wingerd kleuren meestal in september en oktober felrood. De intensiteit van de kleur hangt sterk af van de hoeveelheid zonlicht. Op zonnige plekken ontstaat vaak de meest spectaculaire herfstkleur.
Wilde wingerd kan goed tegen snoei. In de praktijk wordt de plant gesnoeid wanneer de groei te sterk wordt of wanneer scheuten richting dakgoten, ramen of dakpannen groeien. Snoeien kan echter vrijwel het hele jaar, behalve tijdens strenge vorst.
Ja, wilde wingerd is zeer winterhard. De plant kan temperaturen tot ongeveer −25 °C verdragen. Daardoor groeit hij probleemloos in het Nederlandse klimaat.
Nee, want de bessen van wilde wingerd zijn niet eetbaar voor mensen. Voor vogels vormen ze echter wel een voedselbron. Daarom draagt de plant ook bij aan biodiversiteit in de tuin.
15. Samenvatting voor tuinontwerp met wilde wingerd (Parthenocissus quinquefolia ‘Engelmannii’)
De wilde wingerd (Parthenocissus quinquifolia ‘Engelmannii’) is een sterke en veelzijdige klimplant die dus vooral wordt gewaardeerd om zijn spectaculaire herfstkleur. Dankzij zijn snelle groei kan de plant grote oppervlakken vergroenen.
Vooral bij bijvoorbeeld gevels, pergola’s en schuttingen komt deze wilde wingerd goed tot zijn recht. Daardoor ontstaat een levendig tuinbeeld met een sterke seizoensbeleving. Wenst u echter een klimplant met meer bloei op een beschaduwde plek dan is een klimhortensia ook een optie.
Juist daarom wordt wilde wingerd door veel tuinontwerpers beschouwd als een betrouwbare zelfhechtende klimplant voor zowel particuliere tuinen als stedelijke projecten.
Maak een Schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of samenstellen van het beplantingsplan? Maak een afspraak met de Schetsservice!
