Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica) is een krachtige vaste plant met diep ingesneden bladeren, donkere stengels en luchtige gele bloempluimen. Daardoor heeft de plant zowel een opvallende bladstructuur als een sterke verticale uitstraling. Vooral in ruime, natuurlijk ingerichte borders en op vochtige plaatsen komt deze forse groeier goed tot zijn recht.
In het voorjaar verschijnen de jonge bladeren vanuit ondergrondse wortelstokken. Vervolgens ontwikkelt zich een dicht gewas van ongeveer 100 tot 150 centimeter hoog. Vanaf de late zomer komen boven het blad vertakte bloeiwijzen met kleine, heldergele bloemhoofdjes tevoorschijn. Na de bloei ontstaan bovendien zilverachtig witte zaadpluizen.
Tangutisch kruiskruid groeit bij voorkeur in voedzame, humusrijke grond die niet uitdroogt. Hoewel de plant lichte schaduw goed verdraagt, bloeit hij ook in de zon wanneer de bodem voldoende vochtig blijft. Houd echter rekening met zijn groeikracht. De wortelstokken kunnen zich namelijk snel uitbreiden en andere planten verdringen.
Maak een schetsafspraak
Wilt u Tangutisch kruiskruid toepassen in een ruime border, natuurlijke tuin of beplanting langs een vijver? Een goed beplantingsplan houdt rekening met zijn hoogte, vochtbehoefte en sterke uitbreidingsdrang.
Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid komt van nature voor in China. Daar groeit de soort onder meer in vochtige bergweiden, bosranden, struwelen en ruige vegetaties. De natuurlijke groeiplaatsen liggen vooral in delen van Centraal- en West-China. De plant staat er doorgaans op voedzame bodems die tijdens het groeiseizoen voldoende vocht vasthouden.
De wetenschappelijke naam van deze soort heeft in de loop der tijd verschillende veranderingen ondergaan. Zo stond de plant lange tijd bekend als Senecio tanguticus. Later plaatsten botanici hem in het geslacht Ligularia, waardoor de naam Ligularia tangutica ontstond. Tegenwoordig geldt Sinacalia tangutica als de geaccepteerde botanische naam. De oudere namen komen echter nog regelmatig voor in boeken, plantenlijsten en catalogi van kwekerijen.
De geslachtsnaam Sinacalia verwijst naar de verwantschap met het voormalige geslacht Cacalia. Het voorvoegsel ‘Sina’ duidt op China, het natuurlijke verspreidingsgebied van het geslacht. De soortaanduiding tangutica verwijst naar Tangut, een historische regio in het noordwesten van China.
De Nederlandse naam Tangutisch kruiskruid sluit aan bij deze geografische herkomst. Alleen de naam kruiskruid is minder geschikt, omdat deze voor talrijke soorten uit de kruiskruidfamilie wordt gebruikt. De toevoeging ‘Tangutisch’ maakt daarom duidelijk om welke soort het gaat.
Tangutisch kruiskruid behoort tot de familie Asteraceae. Ondanks de vroegere indeling is het geen echte Ligularia. Wel deelt de soort met verschillende Ligularia-soorten een voorkeur voor vochtige, voedselrijke grond en een opvallende bloei met gele bloemhoofdjes.
2. Algemene informatie over Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Wetenschappelijke naam: Sinacalia tangutica
Synoniemen: Ligularia tangutica en Senecio tanguticus
Nederlandse naam: Tangutisch kruiskruid
Plantenfamilie: Asteraceae
Planttype: krachtige, wortelstokvormende vaste plant
Herkomst botanische soort: Centraal- en West-China
Hoogte: ongeveer 100 tot 150 centimeter; op gunstige plaatsen soms hoger
Bladhoogte: ongeveer 60 tot 100 centimeter
Breedte: 100 tot 200 centimeter of meer door uitbreiding met wortelstokken
Plantdichtheid: circa 1 tot 3 planten per vierkante meter
Groeiwijze: opgaand, breed uitgroeiend en sterk wortelstokvormend
Groeisnelheid: snel
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: humusrijk, voedzaam, vochthoudend en bij voorkeur niet te droog
Zuurgraad: licht zuur tot neutraal; verdraagt ook enigszins kalkhoudende grond
Blad: groot en diep ingesneden
Bladkleur: middengroen tot donkergroen
Bladvorm en structuur: handvormig tot veerdelig, met smalle en grof getande bladslippen
Bloeiwijze: hoge, vertakte en enigszins piramidale bloempluimen
Bloemkleur: heldergeel tot goudgeel
Bloeiperiode: augustus tot oktober
Vruchten: kleine nootjes met zilverachtig wit vruchtpluis
Wintergroen: nee
Winterhardheid: goed winterhard
Bijzonderheden: donkere stengels, markant blad en een sterke uitbreidingsdrang via ondergrondse wortelstokken
Bijzonder kenmerk
Tangutisch kruiskruid combineert fijn ingesneden blad met donkere, bijna zwartbruine stengels en luchtige gele bloempluimen. Daardoor ontstaat een opvallend contrast dat vooral in grote borders veel sierwaarde heeft. Tegelijkertijd vraagt de plant voldoende ruimte. De wortelstokken kunnen zich snel door losse, vochtige grond verspreiden. Een wortelbegrenzer of een standplaats waar uitbreiding geen probleem vormt, voorkomt daarom veel extra onderhoud.
3. Uiterlijk van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid vormt in het voorjaar een dicht gewas van stevige, rechtopstaande stengels. Deze zijn aanvankelijk groen, maar verkleuren gedurende het groeiseizoen vaak naar donkerbruin of bijna zwart. Daardoor steken ze opvallend af tegen het groene blad. De combinatie van donkere stengels en fijn verdeeld blad geeft de plant een krachtige, enigszins exotische uitstraling.
De bladeren vormen eerst een breed en dicht bladerdek. Later groeien daarboven hoge, vertakte bloemstengels. Een volwassen plant bereikt doorgaans een hoogte van 100 tot 150 centimeter. Op een voedselrijke en voortdurend vochtige standplaats kan hij echter nog hoger worden. Bovendien breidt de plant zich via ondergrondse wortelstokken steeds verder uit.
Vanaf de late zomer verschijnen de gele bloemhoofdjes in losse, piramidale pluimen. Hoewel de afzonderlijke bloemen klein zijn, vallen de bloeiwijzen door hun hoogte en aantal duidelijk op. Na de bloei ontstaan lichte zaadpluizen, die voor een zachter herfstbeeld zorgen. In de winter sterven de bovengrondse delen volledig af.
4. Blad en sierwaarde van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Het blad vormt een belangrijk sierkenmerk van Tangutisch kruiskruid. De bladeren zijn breed van omtrek, maar diep ingesneden in smalle, grof getande slippen. Daardoor ogen ze veel luchtiger dan het forse formaat van de plant doet vermoeden. Het blad kan enigszins doen denken aan dat van sommige monnikskappen of sterk ingesneden esdoorns.
De onderste bladeren zijn het grootst en hebben lange bladstelen. Hoger aan de stengels worden de bladeren geleidelijk kleiner. Hun kleur varieert van middengroen tot donkergroen. Daarnaast versterken de donkere stengels het contrast met het blad. Vooral wanneer zonlicht door het bladerdek valt, komt de fijne bladstructuur mooi naar voren.
In het voorjaar ontvouwt het jonge blad zich snel. Vervolgens ontstaat een gesloten massa die kale grond grotendeels aan het zicht onttrekt. Het blad blijft aantrekkelijk tot in de herfst, mits de bodem voldoende vochtig blijft. Tijdens langdurige droogte kunnen de bladranden namelijk bruin worden. Uiteindelijk verkleurt het blad geelachtig en sterft het na de eerste stevige nachtvorst af.
5. Bloei van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid bloeit meestal van augustus tot oktober. Daarmee brengt de plant kleur in een periode waarin veel andere vaste planten hun hoogtepunt al hebben gehad. Boven het bladerdek ontwikkelen zich rijkvertakte, piramidale bloempluimen met talrijke kleine bloemhoofdjes.
De bloemen zijn helder- tot goudgeel en bestaan uit enkele smalle lintbloemen rond een klein hart van buisbloemen. Afzonderlijk ogen ze bescheiden. Gezamenlijk vormen ze echter een luchtige gele wolk boven de donkere stengels. Daardoor blijft het totale beeld transparant en wordt de forse plant niet log.
De bloei houdt het langst aan op een beschutte plaats waar de grond niet uitdroogt. Bovendien helpt voldoende licht bij de vorming van veel bloemen. In diepe schaduw groeit Tangutisch kruiskruid doorgaans wel, maar blijft de bloei minder rijk.
Na de bloei ontwikkelen zich kleine nootvruchten met wit vruchtpluis. Deze pluizige zaadhoofden geven de plant tijdelijk extra sierwaarde. Wie uitzaaiing wil beperken, kan de uitgebloeide pluimen echter tijdig verwijderen. De uitbreiding via wortelstokken vormt meestal een belangrijker aandachtspunt dan verspreiding door zaad.
6. Standplaats en bodem voor Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid groeit goed in lichte schaduw of halfschaduw. Een plek aan de rand van een boom- of heestergroep is daarom geschikt, zolang de bodem niet sterk uitdroogt door concurrerende boomwortels. De plant verdraagt ook zon, maar verlangt daar voortdurend voldoende bodemvocht.
Een humusrijke, voedselrijke en vochthoudende bodem levert de beste groei op. Zowel leem als klei is geschikt, mits overtollig water kan wegzakken. Op lichte zandgrond vraagt de plant meer aandacht. Voeg daar vóór het planten royaal compost of bladaarde toe en breng vervolgens een organische mulchlaag aan. Zo blijft de grond koeler en droogt hij minder snel uit.
Hoewel Tangutisch kruiskruid van vocht houdt, is een voortdurend drassige en zuurstofarme bodem niet ideaal. Vooral tijdens de winter kan stilstaand water schade aan de wortelstokken veroorzaken. Een gelijkmatig vochtige, maar niet permanent verzadigde bodem biedt daarom de beste omstandigheden.
Droge grond remt de groei en veroorzaakt slap of bruin wordend blad. Geef tijdens warme perioden dus tijdig water. Kies bovendien bij voorkeur een beschutte plaats. De hoge bloemstengels kunnen op een open, winderige locatie namelijk omvallen of beschadigen.
7. Toepassing en combinaties met Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid past vooral in grote borders, bostuinen, natuurlijke beplantingen en ruime vijverranden. Door zijn hoogte kan de plant achter in een border staan. Daarnaast vormt hij een bruikbare overgang tussen een lage vasteplantenbeplanting en hogere heesters.
Gebruik hem bij voorkeur in een ruime tuin waar zijn uitbreidingsdrang geen probleem vormt. In een kleine border kan hij andere vaste planten al snel overgroeien. Een stevige wortelbegrenzer helpt om de wortelstokken binnen een afgebakend plantvak te houden. Controleer desondanks regelmatig of er geen uitlopers buiten de begrenzing verschijnen.
Geschikte combinatieplanten zijn onder andere:
- Koningsvaren (Osmunda regalis): sluit met zijn forse varenblad goed aan bij de natuurlijke uitstraling en houdt eveneens van vochtige grond.
- Schout-bij-nacht (Rodgersia aesculifolia): vormt grote, samengestelde bladeren die contrasteren met het diep ingesneden blad.
- Schildblad (Darmera peltata): bedekt de bodem met grote ronde bladeren en past uitstekend langs een ruime vijverrand.
- Moerasspirea (Filipendula ulmaria): voegt luchtige, roomwitte bloempluimen en een inheemse uitstraling toe.
- Virginische ereprijs (Veronicastrum virginicum): brengt slanke verticale bloemaren tussen de brede plantmassa.
- Prachtspirea (Astilbe chinensis): zorgt eerder in het seizoen voor gekleurde bloempluimen en verdraagt halfschaduw.
- Herfstanemoon (Anemone × hybrida ‘Honorine Jobert’): combineert witte herfstbloemen met de gele bloempluimen van het kruiskruid.
- Pijpenstrootje (Molinia caerulea): voegt transparante grasaren en een rustige herfststructuur toe.
- Groot hoefblad (Petasites japonicus): is alleen geschikt voor zeer ruime, natuurlijke beplantingen waarin krachtige uitbreiding gewenst is.
Ontwerptip: plant Tangutisch kruiskruid als een groot, afgebakend vlak achter in een vochtige border. Herhaal geelbloeiende planten niet direct ernaast, maar combineer hem met wit, zachtroze, paars en verschillende groentinten. Daardoor blijven de gele bloemen een duidelijk accent en komt ook de donkere stengelkleur beter tot zijn recht.
8. Groei en onderhoud van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid groeit krachtig en vraagt daarom vooral onderhoud om zijn uitbreiding te beheersen. In voedzame, vochtige grond kunnen de ondergrondse wortelstokken jaarlijks tientallen centimeters verder groeien. Controleer daarom in het voorjaar en najaar of de plant binnen het toegewezen vak blijft. Steek ongewenste uitlopers vervolgens ruim af en verwijder alle wortelstukken.
Tijdens droge perioden vraagt de plant regelmatig water. Een mulchlaag van compost, bladaarde of verteerde boomschors helpt om het bodemvocht vast te houden. Bovendien voedt organisch materiaal het bodemleven. Geef in het voorjaar eventueel wat compost, maar vermijd een overmaat aan stikstof. Daardoor kunnen de stengels namelijk slap en windgevoelig worden.
Knip beschadigde of lelijke bladeren gedurende het seizoen bij de basis weg. Verwijder de uitgebloeide bloemstengels wanneer u uitzaaiing wilt voorkomen. Anders kunnen de zaadpluizen tot in de herfst blijven staan. Na de eerste stevige vorst sterft de plant bovengronds af. Knip het afgestorven loof dan terug of laat het tot het vroege voorjaar staan als winterdek voor de bodem.
9. Vermeerdering van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid laat zich het eenvoudigst vermeerderen door delen. Graaf daarvoor in het vroege voorjaar een deel van de plant op en verdeel de wortelstok met een scherpe spade. Zorg ervoor dat ieder deel enkele gezonde knoppen en voldoende wortels heeft. Plant de stukken daarna direct opnieuw en geef ruim water.
Ook afzonderlijke wortelstokdelen kunnen uitgroeien tot nieuwe planten. Juist daardoor kan het verwijderen van een volwassen exemplaar lastig zijn. Kleine achtergebleven stukken lopen soms opnieuw uit. Wie de plant wil verplaatsen, moet daarom zorgvuldig alle wortelstokken uit de grond halen.
Vermeerdering door zaaien is eveneens mogelijk. Zaai rijp zaad in het najaar of vroege voorjaar in een pot met vochtige zaaigrond. Een koele periode kan de kieming bevorderen. Houd de grond vervolgens gelijkmatig vochtig. Zaailingen groeien aanvankelijk minder snel dan gedeelde planten en hebben enkele jaren nodig om hun volwassen formaat te bereiken.
Delen heeft in de tuin meestal de voorkeur. Deze methode is eenvoudig, levert snel krachtige planten op en biedt tegelijkertijd een goede gelegenheid om een te groot geworden plantengroep te verkleinen.
10. Verwante soorten en cultivars van Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Van Sinacalia tangutica zijn geen algemeen verkrijgbare, officieel benaamde cultivars bekend. Bovendien verschijnen de andere soorten uit het geslacht Sinacalia nauwelijks in het Nederlandse en Belgische tuinplantensortiment. Wel zijn verschillende verwante Ligularia-soorten en cultivars verkrijgbaar. Ze behoren eveneens tot de familie Asteraceae en verlangen doorgaans een voedzame, vochthoudende bodem.
- Ligularia dentata – grootbladig kruiskruid met brede, niervormige bladeren en oranjegele bloemen.
- Ligularia dentata ‘Britt-Marie Crawford’ – cultivar met zeer donker bruinpaars blad en oranjegele bloemhoofdjes.
- Ligularia dentata ‘Desdemona’ – opvallend door het bronsgroene blad met een paarsrode onderzijde.
- Ligularia dentata ‘Othello’ – krachtige cultivar met groot, donker blad en warm oranje bloemen.
- Ligularia przewalskii – Przewalski-kruiskruid met diep ingesneden blad en smalle gele bloemaren.
- Ligularia stenocephala ‘The Rocket’ – hoge cultivar met donkere bloemstengels en lange, slanke gele bloemtrossen.
Ligularia tangutica en Senecio tanguticus zijn geen afzonderlijke verwante soorten, maar oudere botanische namen voor Sinacalia tangutica. Neem ze daarom niet als aparte planten in een soortenoverzicht op.
11. Tangutisch kruiskruid voor bijen en biodiversiteit
De gele bloemhoofdjes van Tangutisch kruiskruid bevatten nectar en stuifmeel. Tijdens de bloei bezoeken verschillende bijen, zweefvliegen en andere insecten de bloemen. Omdat de plant pas vanaf de late zomer bloeit, vormt hij een aanvullende voedselbron wanneer veel voorjaars- en zomerplanten al zijn uitgebloeid.
Het dichte bladerdek biedt bovendien beschutting aan kleine bodemdieren. Wanneer het afgestorven loof gedurende de winter blijft liggen, ontstaat daaronder een beschermde laag voor insecten en andere organismen. De holle of halfholle stengelresten kunnen eveneens tijdelijke overwinteringsplaatsen bieden.
Toch vormt Tangutisch kruiskruid op zichzelf geen complete biodiversiteitsbeplanting. Combineer hem daarom met soorten die eerder in het jaar bloeien. Kies daarnaast planten met verschillende bloemvormen. Zo ontstaat gedurende een groter deel van het seizoen voedsel voor uiteenlopende insectensoorten.
Biodiversiteitstip: knip niet alle uitgebloeide stengels direct in het najaar af. Laat een deel tot het vroege voorjaar staan en verwijder het oude loof pas wanneer de nieuwe scheuten verschijnen. Daardoor blijven zaad, beschutting en overwinteringsmogelijkheden langer beschikbaar.
12. Problemen en ziekten bij Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid is over het algemeen sterk en gezond. Slakken kunnen echter schade veroorzaken aan het jonge voorjaarsblad. Vooral tijdens vochtige nachten vreten ze gaten in de zich ontvouwende bladeren. Controleer daarom vroeg in het seizoen regelmatig rond de jonge scheuten.
Tijdens droogte kan het blad slap gaan hangen of bruine randen krijgen. Dit verschijnsel wijst meestal niet op een ziekte, maar op een tekort aan bodemvocht. Geef in dat geval langzaam en diep water. Een mulchlaag helpt vervolgens om herhaling te beperken.
Op een te donkere of stikstofrijke standplaats kunnen de hoge stengels zwak worden en omvallen. Ook harde wind kan schade veroorzaken. Kies daarom een beschutte plaats en voorkom overmatige bemesting. Eventueel kunt u de stengels tijdig ondersteunen.
Langdurig stilstaand water kan wortelrot veroorzaken. Zorg dus voor een vochthoudende bodem waarin overtollig water toch kan wegzakken. Soms verschijnt meeldauw op het blad, vooral wanneer droge wortelgrond samengaat met een slechte luchtcirculatie. Verbeter dan de groeiomstandigheden en verwijder sterk aangetast blad.
De sterke wortelstokgroei vormt in tuinen vaak het grootste probleem. Plant Tangutisch kruiskruid daarom niet tussen kwetsbare of langzaam groeiende vaste planten zonder een goede begrenzing.
13. Veelgestelde vragen over Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Is Ligularia tangutica dezelfde plant als Sinacalia tangutica?
Ja. Ligularia tangutica is een oudere botanische naam. Tegenwoordig geldt Sinacalia tangutica als de geaccepteerde wetenschappelijke naam. Ook Senecio tanguticus is een synoniem.
Hoe hoog wordt Tangutisch kruiskruid?
De plant wordt meestal 100 tot 150 centimeter hoog. Op een zeer voedzame en vochtige standplaats kan hij hoger uitgroeien.
Is Tangutisch kruiskruid winterhard?
Ja, de soort is goed winterhard in Nederland en België. De bovengrondse delen sterven in de winter af, terwijl de wortelstokken ondergronds overleven.
Kan Tangutisch kruiskruid in de volle zon staan?
Dat kan wanneer de bodem voortdurend voldoende vochtig blijft. Op een droge en warme plaats verbrandt of verwelkt het blad sneller. Lichte schaduw of halfschaduw biedt daarom vaak betere omstandigheden.
Kan Tangutisch kruiskruid in de schaduw groeien?
De plant verdraagt lichte schaduw goed. In diepe schaduw worden de stengels echter slapper en verschijnen doorgaans minder bloemen.
Wanneer bloeit Tangutisch kruiskruid?
De bloei begint meestal in augustus en kan tot in oktober doorgaan. De exacte periode hangt af van het weer en de standplaats.
Woekert Tangutisch kruiskruid?
Ja, de plant kan zich krachtig uitbreiden via ondergrondse wortelstokken. Geef hem daarom veel ruimte of gebruik een stevige wortelbegrenzer.
Kan Tangutisch kruiskruid bij een vijver staan?
Een vochtige vijverrand is geschikt, zolang de wortels niet voortdurend in stilstaand water staan. Plaats hem bij voorkeur boven de permanente waterlijn.
Wanneer kan ik Tangutisch kruiskruid verplanten?
Het vroege voorjaar is het beste moment. De nieuwe scheuten zijn dan nog klein en de plant kan vóór de zomer opnieuw wortelen. Ook het vroege najaar is mogelijk wanneer de grond warm en voldoende vochtig blijft.
Moet Tangutisch kruiskruid worden gesnoeid?
Echte snoei is niet nodig. Verwijder beschadigd blad en knip het afgestorven loof in het late najaar of vroege voorjaar terug. Haal daarnaast regelmatig ongewenste worteluitlopers weg.
14. Conclusie over Tangutisch kruiskruid (Sinacalia tangutica)
Tangutisch kruiskruid is een indrukwekkende vaste plant voor ruime, vochtige tuinen. Het diep ingesneden blad, de donkere stengels en de luchtige gele bloempluimen geven hem van het voorjaar tot in de herfst een duidelijke sierwaarde. Bovendien verlengt de late bloei het bloeiseizoen.
De plant verlangt een humusrijke, voedzame en gelijkmatig vochtige bodem. Lichte schaduw of halfschaduw vormt doorgaans de beste standplaats. In de zon groeit hij eveneens goed, mits de grond niet uitdroogt.
Zijn sterke groeikracht vraagt echter aandacht. Zonder begrenzing kunnen de wortelstokken een groot oppervlak innemen en zwakkere buurplanten verdringen. Gebruik Tangutisch kruiskruid daarom bewust als krachtige vakbeplanting, plaats hem in een ruime natuurlijke tuin of begrens zijn wortels zorgvuldig.
Wie voldoende ruimte biedt, krijgt een robuuste en karaktervolle plant die opvallend blad combineert met een late bloei. Daarmee vormt Sinacalia tangutica een waardevolle structuurplant voor grote borders, bostuinen en vochtige tuindelen.
Maak een schetsafspraak
Wilt u Tangutisch kruiskruid opnemen in een ruime border, natuurlijke tuin of beplanting rond een vijver? Een doordacht ontwerp houdt rekening met zijn krachtige wortelgroei, forse formaat en behoefte aan een vochthoudende bodem.
Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
