Salie (Salvia x sylvestris 'Mainacht')
Salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht') is een compacte vaste plant met opvallend donker violetblauwe bloemen. De stevige bloemaren verschijnen al vroeg in het seizoen en steken duidelijk boven het donkergroene blad uit. Daardoor geeft 'Mainacht' vanaf mei een krachtig verticaal accent aan zonnige borders.
De eerste hoofdbloei valt in mei en juni. Wanneer de uitgebloeide bloemaren tijdig worden teruggeknipt, vormt de plant gemakkelijk nieuwe scheuten en kan hij gedurende de zomer opnieuw bloeien.
Met een hoogte van ongeveer 50 tot 60 cm blijft 'Mainacht' compact genoeg voor kleinere borders, maar heeft hij voldoende massa om in groepen een duidelijk kleurvlak te vormen. De bloemen zijn bovendien aantrekkelijk voor bijen en andere bestuivende insecten.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
'Mainacht' behoort tot de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). De RHS accepteert de cultivar als Salvia × sylvestris 'Mainacht'. De naam Salvia nemorosa 'Mainacht', waaronder de plant nog veel in Nederland wordt verkocht, geldt daar tegenwoordig als synoniem.
Salvia × sylvestris is nauw verbonden met Salvia nemorosa en Salvia pratensis. De invloed van veldsalie (Salvia pratensis) verklaart bij 'Mainacht' onder andere de vrij forse bloemen en stevige, vertakte bloemaren. Duitse vakliteratuur beschrijft de cultivar als een selectie uit het veredelingswerk van Karl Foerster.
De geslachtsnaam Salvia hangt samen met het Latijnse salvare, dat genezen of gezond maken betekent. De naam verwijst naar het historische gebruik van verschillende saliesoorten als geneeskruid.
De Duitse cultivarnaam 'Mainacht' betekent meinacht. Hij verwijst treffend naar de zeer donkere violetblauwe bloemen en de uitzonderlijk vroege bloei.
2. Algemene informatie over salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
Wetenschappelijke naam: Salvia × sylvestris 'Mainacht'
Actuele RHS-notatie: Salvia × sylvestris 'Mainacht'; Salvia nemorosa 'Mainacht', Salvia nemorosa 'Mai Nacht' en Salvia nemorosa 'May Night' gelden als synoniemen
Nederlandse naam: salie; bossalie
Plantenfamilie: Lamiaceae
Planttype: bladverliezende vaste plant
Herkomst botanische soort: tuinhybride binnen het complex van voornamelijk Salvia nemorosa en Salvia pratensis; cultivar van Duitse herkomst
Hoogte: ongeveer 50–60 cm
Breedte: ongeveer 40–60 cm
Plantdichtheid: circa 7–9 planten per m²
Groeiwijze: compact, polvormend en rechtopgaand met stevige bloemstengels
Groeisnelheid: gemiddeld
Standplaats: volle zon; lichte halfschaduw wordt verdragen
Bodem: matig voedselrijk, humusrijk en goed doorlatend; enigszins vochthoudend tijdens het groeiseizoen
Zuurgraad: zuur, neutraal tot kalkhoudend
Blad: langwerpig tot eirond, gerimpeld en fijn gekarteld; aromatisch bij kneuzing
Bladkleur: donkergroen
Wintergroen: nee
Bloeiperiode: mei–juni; na terugknippen vaak herbloei tot augustus of september
Bloemkleur: zeer donker violetblauw tot blauwpaars
Bloemvorm: typische tweelippige lipbloemen
Bloeiwijze: dichte, rechtopstaande en enigszins vertakte bloemaren
Winterhardheid: zeer goed winterhard
RHS-winterhardheid: H6, ongeveer -20 tot -15 °C
Wintervocht: goed doorlatende bodem gewenst; vermijd langdurig natte grond
Vermeerdering: delen in het voorjaar
Toepassing: vasteplantenborder, prairiebeplanting, insectenborder, cottage garden, groepsbeplanting, snijbloem en plantenbak
De RHS-trial kwam bij 'Mainacht' uit op gemiddeld ongeveer 60 cm hoogte en 70 cm breedte. Voor plantafstanden geven gespecialiseerde kwekers circa 7 tot 9 planten per m² aan.
3. Uiterlijk en kenmerken van salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
'Mainacht' vormt een compacte pol met verschillende rechtopgaande stengels. Vanuit de bladbasis ontwikkelen zich in het voorjaar stevige bloemstengels die duidelijk boven het blad uitsteken.
De plant wordt doorgaans ongeveer 50 tot 60 cm hoog. Tijdens een RHS-proef bereikte hij gemiddeld circa 60 cm hoogte en 70 cm breedte. In een normale border blijft de omvang mede afhankelijk van bodem, vocht en plantafstand.
De groei is stevig en opgaand. Vooral de relatief brede, vertakte bloemaren onderscheiden 'Mainacht' van veel fijnere saliecultivars.
Na de eerste bloei kan de plant wat opener worden. Terugknippen stimuleert vervolgens nieuw blad en nieuwe bloemstengels, waardoor de pol later in de zomer opnieuw compact oogt.
De donkere bloemen geven de plant ondanks zijn beperkte hoogte een krachtige verticale uitstraling.
4. Blad en geur van salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
Het blad van 'Mainacht' is donkergroen en staat tegenoverstaand aan de vierkante stengels, een kenmerkende eigenschap van veel planten uit de lipbloemenfamilie.
De bladeren zijn langwerpig tot eirond en hebben een duidelijk gerimpeld oppervlak. De randen zijn fijn gekarteld. Daardoor vormt het blad een vrij grove ondergrond onder de strakke bloemaren.
Bij aanraken of kneuzen kan het blad een aromatische saliegeur afgeven. Toch wordt 'Mainacht' in de eerste plaats als sierplant gebruikt en niet als keukenkruid.
De plant is bladverliezend. In de herfst sterven blad en bloemstengels bovengronds af. Vanuit de wortelstok verschijnen in het voorjaar opnieuw jonge scheuten.
Door het relatief donkere blad komen de bijna zwartblauwe bloemknoppen en violetblauwe bloemen extra sterk naar voren.
5. Bloei van salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
'Mainacht' behoort tot de vroegst bloeiende cultivars binnen deze groep vaste salies. De eerste bloemaren kunnen al in mei openen. De belangrijkste eerste bloeiperiode valt vervolgens in mei en juni.
De bloemen zijn zeer donker violetblauw tot blauwpaars. Vooral de gesloten knoppen kunnen bijna zwartblauw lijken. Ze staan dicht bijeen in stevige, vrij brede aren.
Iedere afzonderlijke bloem heeft de karakteristieke tweelippige vorm van de lipbloemenfamilie. Voor insecten zijn de bloemen gemakkelijk bereikbaar. De RHS heeft 'Mainacht' dan ook opgenomen bij Plants for Pollinators.
Na de eerste bloei loont het om de uitgebloeide bloemstengels terug te knippen. De plant reageert hier bijzonder goed op en vormt vaak een duidelijke tweede bloei.
Daardoor kan de sierperiode zich van het late voorjaar tot ver in de zomer uitstrekken. De combinatie van vroege bloei en sterke herbloei is een van de belangrijkste kwaliteiten van 'Mainacht'.
6. Standplaats en bodem voor salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
Salie 'Mainacht' groeit het best op een zonnige, open standplaats. Volle zon zorgt voor stevige bloemstengels, een compacte groei en een rijke bloei. Lichte halfschaduw wordt verdragen, maar bij minder licht kan de plant losser groeien en minder uitbundig bloeien.
De bodem mag licht tot gemiddeld voedselrijk en humusrijk zijn. Een goede afwatering is belangrijk, vooral tijdens de winter. Tegelijk groeit 'Mainacht' tijdens het groeiseizoen het mooist wanneer de grond niet langdurig uitdroogt.
Zand-, leem- en kalkhoudende grond zijn geschikt. De RHS geeft bovendien aan dat zowel zure, neutrale als alkalische bodems worden verdragen.
Vermijd zware grond waarin gedurende de winter langdurig water blijft staan.
Een dunne laag compost in het voorjaar is meestal voldoende. Overmatige bemesting kan leiden tot zachte, minder stevige groei.
7. Toepassing en combinaties met salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
'Mainacht' is bijzonder bruikbaar als vroegbloeiende verticale accentplant in een zonnige vasteplantenborder. De donkere violetblauwe aren verschijnen al vanaf mei en kunnen daardoor een beplanting structureren voordat veel echte zomerbloeiers op gang komen.
Na terugknippen volgt vaak een tweede bloei. Hierdoor kan dezelfde plant later opnieuw aansluiten bij zomerbloeiende vaste planten en siergrassen.
Geschikte combinatieplanten zijn onder andere:
- valse indigo (Baptisia australis) – geeft rond dezelfde periode hogere blauwe bloemtrossen en vormt daarna decoratieve zaadpeulen;
- duizendblad (Achillea 'Moonshine') – combineert platte zwavelgele bloemschermen met de verticale donkerblauwe aren;
- kogeldistel (Echinops ritro) – neemt later in de zomer het blauwviolette kleurthema over met ronde bloemhoofden;
- kruisdistel (Eryngium planum 'Blaukappe') – voegt staalblauwe vertakking en een heel andere bloemstructuur toe;
- trommelstokjes (Allium sphaerocephalon) – verschijnen na de eerste saliebloei met kleine wijnrode bloemkogels;
- beemdkroon (Knautia macedonica) – zweeft met donkerrode bloemen tussen de strakke saliearen en verlengt de bloei;
- ezelsoor (Stachys byzantina 'Big Ears') – vormt een lage zilvergrijze bladlaag en versterkt het donkere violet van 'Mainacht';
- lampenpoetsersgras (Pennisetum alopecuroides 'Hameln') – neemt later in het seizoen de verticale structuur over met zachte bloemaren.
Juist de combinatie van verschillende bloemvormen maakt 'Mainacht' interessant. Platte schermen, kogels, losse bloemen en siergrasaren voorkomen dat een border uitsluitend uit verticale bloemkaarsen bestaat.
Ontwerptip: plant 'Mainacht' in duidelijke groepen en laat enkele later bloeiende soorten tussen of achter de salie terugkomen. Na het terugknippen van de eerste bloei blijft zo geen leeg vlak achter en kan de tweede bloei zich vanzelf tussen de zomerbeplanting mengen.
8. Groeiwijze en onderhoud van salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
'Mainacht' vormt een compacte pol waaruit in het voorjaar verschillende stevige bloemstengels verschijnen. De eerste bloei begint vroeg en bereikt meestal in mei en juni zijn hoogtepunt.
Knip uitgebloeide bloemaren na de eerste bloei stevig terug. De RHS adviseert de bloemstengels tijdens het uitbloeien te verwijderen om de bloeiperiode te verlengen. In de recente RHS-proef reageerde 'Mainacht' duidelijk met nieuwe groei en herbloei.
Na het terugknippen ontwikkelt de plant nieuw blad en vaak een tweede generatie bloemstengels. Geef tijdens droge perioden voldoende water om dit herstel te ondersteunen.
Laat in het najaar eventueel een deel van de afgestorven stengels staan. Knip het oude materiaal uiterlijk aan het einde van de winter terug voordat de nieuwe scheuten verschijnen.
Oudere pollen kun je in het voorjaar delen wanneer ze minder vitaal worden.
9. Vermeerdering van salie
Salie 'Mainacht' wordt het eenvoudigst vegetatief vermeerderd door een volwassen pol in het voorjaar te delen. De RHS noemt delen eveneens als standaardmethode voor deze cultivar.
Graaf de volledige plant voorzichtig op en verdeel de wortelkluit in verschillende stevige stukken. Ieder deel moet gezonde wortels en meerdere groeipunten bevatten.
Plant de delen direct opnieuw en geef voldoende water. Houd de bodem de eerste weken gelijkmatig vochtig totdat nieuwe groei zichtbaar wordt.
Stekken van jonge scheuten zijn eveneens mogelijk en worden in de professionele teelt gebruikt om cultivareigenschappen betrouwbaar te behouden.
Zaaien is voor 'Mainacht' minder geschikt. Zaailingen hoeven niet dezelfde donkere bloemkleur, vroege bloei en compacte groei te behouden.
Gebruik daarom delen of stekken wanneer een cultivarzuivere nieuwe plant gewenst is.
10. Verwante soorten en cultivars van Salvia × sylvestris
Onderstaande soorten en cultivars worden regelmatig of recent in Nederland en België gekweekt of verkocht.
- Salvia × sylvestris – de botanische hybride waarop verschillende bekende tuincultivars zijn gebaseerd.
- Salvia × sylvestris 'Adrian' – witbloeiende selectie die in de handel nauw verbonden is met de naam 'Schneehügel'; compact en sterk herbloeiend na terugknippen.
- Salvia × sylvestris 'Blauhügel' – rijkbloeiende cultivar met helder blauwviolette bloemen; duidelijk lichter van kleur dan 'Mainacht'.
- Salvia × sylvestris 'Dear Anja' – violetblauwe cultivar met een luchtige bloei en opvallend gekleurde kelken.
- Salvia × sylvestris 'Mainacht' – vroegbloeiende klassieke cultivar met zeer donker violetblauwe bloemen uit donkere knoppen.
- Salvia × sylvestris 'Rhapsody in Blue' – ongeveer 60 cm hoge cultivar met violetblauwe bloemen en een goede herbloei.
- Salvia × sylvestris 'Rose Queen' – roze tot lilaroze bloeiende selectie die een zachter kleurbeeld geeft dan de blauwe cultivars.
- Salvia × sylvestris 'Serenade' – hogere cultivar met donkere rechtopstaande stengels en luchtige lilaroze bloemen; bloeit lang na terugknippen.
- Salvia × sylvestris 'Tänzerin' – ongeveer 70 tot 80 cm hoge cultivar met lange violetblauwe aren en opvallend roze-purper getinte kelken.
- Salvia × sylvestris 'Viola Klose' – compacte donker violetblauwe cultivar die nog iets donkerder kan ogen dan 'Mainacht'.
De indeling binnen Salvia × sylvestris is hier bewust strikt gehouden. De recente RHS-proef behandelt onder andere 'Blauhügel', 'Mainacht', 'Schneehügel', 'Rhapsody in Blue', 'Rose Queen', 'Serenade', 'Tänzerin' en 'Viola Klose' binnen deze hybride. Nederlandse kwekerijen en de Nederlandse Planten Collecties bevestigen bovendien actuele of recente aanwezigheid van meerdere van deze cultivars.
11. Salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht') en biodiversiteit
Salie 'Mainacht' is een waardevolle plant voor bestuivende insecten. De tweelippige bloemen leveren nectar en worden vooral bezocht door bijen, hommels en andere insecten die goed bij deze bloemvorm kunnen komen.
De vroege hoofdbloei vanaf mei is daarbij interessant. Veel andere vaste planten moeten dan nog aan hun belangrijkste bloeiperiode beginnen. Na terugknippen kan 'Mainacht' later in de zomer opnieuw bloemen produceren en zo nogmaals voedsel aanbieden.
De rechtopgaande bloemaren zorgen daarnaast voor structuur tussen lagere vaste planten. Laat eventueel enkele uitgebloeide stengels wat langer staan wanneer een volledig strak beeld niet noodzakelijk is.
Voor een langere bloeiboog combineer je 'Mainacht' met soorten die vóór mei of juist vanaf de nazomer rijk bloeien.
Zo combineert deze salie een sterke sierwaarde met een duidelijke functie voor bestuivende insecten.
12. Problemen en ziekten bij deze salie
Salie 'Mainacht' is over het algemeen een sterke vaste plant. Ernstige ziekten en plagen komen bij een geschikte standplaats daarom weinig voor.
Slakken en huisjesslakken kunnen jonge voorjaarsscheuten beschadigen. Vooral pas uitlopende planten zijn aantrekkelijk. Eenmaal uitgegroeide pollen ondervinden hiervan meestal minder hinder.
Bladluizen kunnen incidenteel op jonge scheuten en bloemstengels verschijnen. Natuurlijke vijanden houden kleine aantastingen vaak vanzelf onder controle.
Meeldauw kan ontstaan tijdens warme, droge perioden of wanneer planten dicht op elkaar staan. Voldoende luchtcirculatie en een bodem die niet langdurig uitdroogt helpen dit voorkomen.
Langdurig natte wintergrond vormt een groter risico. De wortels kunnen dan verzwakken of rotten. Een goed doorlatende bodem is daarom belangrijk.
Oudere pollen kunnen na enkele jaren minder rijk bloeien. Delen in het voorjaar verjongt de plant en herstelt meestal de groeikracht.
13. Veelgestelde vragen over salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
Hoe hoog wordt salie 'Mainacht'?
Salie 'Mainacht' wordt meestal ongeveer 50 tot 60 cm hoog. Op een voedselrijke en voldoende vochtige bodem kan een goed ontwikkelde plant echter wat breder en hoger worden.
Wanneer bloeit salie 'Mainacht'?
De eerste hoofdbloei valt meestal in mei en juni. Wanneer je de uitgebloeide bloemaren terugknipt, kan vanaf de zomer een tweede bloeiperiode ontstaan.
Welke kleur heeft salie 'Mainacht'?
De bloemen zijn zeer donker violetblauw tot blauwpaars. De bloemknoppen en kelken kunnen nog donkerder ogen, waardoor de bloemaren veel diepte krijgen.
Moet salie 'Mainacht' in de volle zon staan?
Volle zon geeft doorgaans de rijkste bloei en stevigste groei maar lichte halfschaduw wordt verdragen, maar de plant kan daar wat losser groeien en minder bloemen produceren.
Welke bodem heeft salie 'Mainacht' nodig?
Een humusrijke, matig voedselrijke en goed doorlatende bodem is ideaal. Tijdens het groeiseizoen mag de grond voldoende vocht vasthouden, maar langdurig natte wintergrond is ongeschikt.
Moet salie 'Mainacht' na de bloei worden teruggeknipt?
Ja. Knip de uitgebloeide bloemstengels na de eerste bloei terug. Hierdoor vormt de plant nieuw blad en meestal ook nieuwe bloemaren voor een tweede bloei.
Is salie 'Mainacht' winterhard?
Ja. 'Mainacht' is zeer goed winterhard. De RHS geeft winterhardheidsklasse H6, waarmee de cultivar zonder problemen in de meeste Nederlandse en Belgische tuinen kan overwinteren.
Is salie 'Mainacht' aantrekkelijk voor bijen?
Ja. De bloemen worden veel bezocht door bijvoorbeeld bijen en hommels en leveren nectar. Door de vroege bloei en mogelijke herbloei is 'Mainacht' dus waardevol binnen een insectvriendelijke border.
Hoeveel planten van 'Mainacht' heb ik per vierkante meter nodig?
Gebruik ongeveer 7 tot 9 planten per m². Bij deze plantdichtheid kunnen de pollen zich goed ontwikkelen en ontstaat binnen enkele jaren een gesloten groep.
Kan salie 'Mainacht' in een plantenbak groeien?
Ja. Gebruik een ruime bak met goed doorlatende potgrond en zorg voor voldoende zon. Geef tijdens warme en droge perioden regelmatig water, maar voorkom dat water langdurig onder in de pot blijft staan.
14. Conclusie over salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht')
Salie (Salvia × sylvestris 'Mainacht') is een compacte vaste plant met opvallend donker violetblauwe bloemaren. De vroege bloei vanaf mei geeft deze cultivar een duidelijke voorsprong op veel andere zomerbloeiende vaste planten.
Met een hoogte van ongeveer 50 tot 60 cm past 'Mainacht' goed in bijvoorbeeld zonnige vasteplantenborders, prairiebeplantingen en insectvriendelijke tuinen. Vooral in groepen ontstaat een krachtig verticaal kleuraccent.
Een zonnige standplaats en een goed doorlatende, matig voedselrijke bodem geven het beste resultaat. Langdurig natte wintergrond moet echter worden vermeden.
Na de eerste bloei loont het om de uitgebloeide bloemaren terug te knippen. Daarmee stimuleer je nieuwe groei en vaak een duidelijke tweede bloei later in het seizoen.
De combinatie van donkere bloemkleur, vroege bloei, eenvoudige verzorging en grote aantrekkingskracht op bestuivende insecten maakt 'Mainacht' dus een betrouwbare en veelzijdige salie voor zonnige borders.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
