Herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE), synoniem Aster dumosus ‘Sapphire’, is een compacte vaste plant met talloze licht violetblauwe bloemen. De cultivar vormt een lage, bossige pol die tijdens de herfst bijna volledig onder de bloemen verdwijnt.
In Nederlandse tuinboeken en kwekerscatalogi staat de plant meestal als Aster dumosus ‘Sapphire’ vermeld. ‘Sapphire’ is echter de handelsnaam. De officiële cultivarnaam luidt ‘Kiestrbl’, terwijl GENSINGER BLAU eveneens als handelsnaam voorkomt.
De plant wordt doorgaans ongeveer 35 tot 50 centimeter hoog. Op voedselrijke en voldoende vochtige grond kan hij echter een hoogte van ongeveer 60 centimeter bereiken. De breedte is meestal vergelijkbaar met de hoogte, waardoor een afgeronde plantvorm ontstaat.
Vanaf augustus verschijnen grote aantallen licht violetblauwe bloemen met gele harten. Daardoor verandert de groene pol geleidelijk in een opvallend bloemkussen. Bovendien blijven de bloemharten goed zichtbaar, zodat binnen het blauwe vlak een fijn patroon van gele stippen ontstaat.
Voor het tuinontwerp kiezen we daarom een principe dat zowel de compacte groeiwijze als het kleurcontrast benut: gebruik SAPPHIRE als een laag violetblauw bloemkussen waarin honderden gele bloemharten een fijn gespikkeld patroon vormen.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE behoort tot de familie Asteraceae. De botanische voorouders van deze tuinaster komen uit Noord-Amerika. De cultivar zelf ontstond echter binnen een Duits veredelingsprogramma.
Helmut Kientzler ontwikkelde ‘Kiestrbl’ bij Kientzler in Gensingen. De cultivar kwam voort uit een gecontroleerde kruising die in 1997 werd uitgevoerd. Vervolgens selecteerde de kweker de plant vanwege de violetblauwe bloemkleur, de compacte groeiwijze en de goede prestaties in tuinen en plantenbakken.
De officiële cultivarnaam ‘Kiestrbl’ is een kwekerscode. SAPPHIRE is daarentegen de handelsnaam waaronder de plant bij tuiniers bekend werd. De naam verwijst naar saffier, een edelsteen die vooral bekendstaat om zijn blauwe kleur.
Daarnaast komt de handelsnaam GENSINGER BLAU voor. Deze naam verwijst naar Gensingen, de Duitse plaats waar de cultivar ontstond. In Engelstalige bronnen verschijnt soms de vertaling GENSINGEN BLUE.
De geslachtsnaam Symphyotrichum is samengesteld uit Griekse woorden voor samengegroeid en haar. Deze naam verwijst naar kleine botanische kenmerken van het vruchtpluis. De oudere geslachtsnaam Aster betekent ster en verwijst juist naar de stervormige bloemhoofdjes.
De soortaanduiding dumosum betekent bossig of struikachtig. Daarmee wordt de dicht vertakte groeiwijze beschreven. Hoewel de plant volledig kruidachtig is, ontstaat tijdens het groeiseizoen namelijk een compacte, struikachtige pol.
Veel Noord-Amerikaanse asters werden vroeger bij het geslacht Aster ingedeeld. Botanisch onderzoek leidde echter tot een herindeling, waarna deze planten grotendeels naar Symphyotrichum verhuisden. Daardoor veranderde Aster dumosus in Symphyotrichum dumosum.
De naamgeving van deze cultivar blijft desondanks ingewikkeld. De RHS toont de plant onder Aster GENSINGER BLAU en gebruikt SAPPHIRE als verkoopnaam. Daarnaast vermeldt de database onder andere Aster dumosus ‘Kiesapphire’, Aster dumosus SAPPHIRE en Symphyotrichum dumosum ‘Kiesapphire’ als synoniemen.
Uit de officiële kwekersrechtregistratie blijkt echter dat ‘Kiestrbl’ de juiste cultivarnaam is. Daarom gebruiken we voor onze encyclopedie de volledige naam Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE. Tegelijkertijd behouden we Aster dumosus ‘Sapphire’ als belangrijke handelsnaam en zoekterm.
De Nederlandse naam herfstaster verwijst naar de late bloeiperiode. Daarnaast is kussenaster een passende aanvullende naam, omdat de cultivar een lage en breed afgeronde plantvorm ontwikkelt.
2. Algemene informatie over herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Wetenschappelijke naam: Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE
Actuele RHS-notatie: Aster GENSINGER BLAU, met SAPPHIRE als verkoopnaam; deze RHS-vermelding heeft de status synoniem
Nederlandse naam: herfstaster
Aanvullende Nederlandse naam: kussenaster
Synoniemen: Aster dumosus ‘Sapphire’, Aster dumosus ‘Kiesapphire’, Symphyotrichum dumosum ‘Kiesapphire’, Aster novi-belgii ‘Sapphire’ en Aster GENSINGER BLAU
Plantenfamilie: Asteraceae
Planttype: kruidachtige, polvormende vaste plant
Herkomst botanische soort: Noord-Amerika
Herkomst cultivar: Gensingen, Duitsland; ontwikkeld door Helmut Kientzler uit een gecontroleerde kruising uit 1997
Hoogte: ongeveer 35–50 cm; op gunstige standplaatsen soms tot circa 60 cm
Bladhoogte: ongeveer 25–35 cm
Breedte: ongeveer 40–60 cm
Plantdichtheid: ongeveer 5–7 planten per m² voor een gesloten beplanting; houd circa 40–50 cm plantafstand aan
Groeiwijze: compact, bossig, breed afgerond en kussenvormend
Groeisnelheid: gemiddeld
Standplaats: zon tot lichte halfschaduw
Bodem: bij voorkeur vruchtbaar, humusrijk, vochthoudend en goed doorlatend
Zuurgraad: zuur, neutraal of alkalisch
Blad: talrijk en gelijkmatig over de sterk vertakte stengels verdeeld
Bladkleur: middengroen
Bladvorm/structuur: smal, enkelvoudig en lancetvormig met een spitse bladtop
Bloeiwijze: grote aantallen opstaande bloemhoofdjes aan korte, vertakte stengels
Bloemkleur: licht violetblauw tot lilablauw met een geel hart
Bloeiperiode: voornamelijk augustus tot oktober
Vruchten: kleine, droge nootachtige vruchten met fijn vruchtpluis
Wintergroen: nee, de bovengrondse delen sterven tijdens de winter af
Winterhardheid: zeer goed; H7 en daardoor bestand tegen temperaturen beneden -20 °C
Bijen en insecten: de toegankelijke bloemharten trekken onder andere bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders aan
Bijzonderheden: moderne Duitse kussenaster met een officiële cultivarnaam en verschillende handelsnamen; bovendien is de cultivar doorgaans goed bestand tegen echte meeldauw
Bijzonder kenmerk – een blauw kussen vol gele lichtpunten
Tijdens de zomer vormt SAPPHIRE eerst een rustige, ronde massa van smalle groene bladeren. Vervolgens verschijnen boven deze pol steeds meer violetblauwe bloemhoofdjes.
Tijdens de hoofdbloei staan de bloemen zo dicht bij elkaar dat het blad grotendeels uit beeld verdwijnt. De gele bloemharten blijven echter duidelijk zichtbaar. Daardoor lijkt het blauwe bloemkussen bezaaid met honderden kleine lichtpunten.
Dit gespikkelde patroon geeft de plant meer levendigheid dan een volledig egaal kleurvlak. Bovendien maakt het warme geel de koele bloemkleur gemakkelijker te combineren met gele, koperkleurige en roodbruine herfsttinten.
Plant daarom meerdere exemplaren in een brede, licht gebogen groep. Zo groeien de afzonderlijke pollen uiteindelijk visueel samen tot één laag bloemvlak. De gele harten herhalen zich vervolgens als een fijn ritme over de volledige groep.
Plaats achter dit bloemkussen planten met grotere bloemschermen, donkere zaadhoofden of verticale siergrassen. Daardoor blijft het verschil in schaal en richting duidelijk zichtbaar.
Het ontwerpprincipe voor deze plant luidt daarom: gebruik SAPPHIRE als een laag violetblauw bloemkussen waarin honderden gele bloemharten een fijn gespikkeld patroon vormen.
3. Uiterlijk en groeiwijze van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
SAPPHIRE ontwikkelt zich tot een compacte, dicht vertakte pol. Vanuit de basis groeien talrijke stevige stengels omhoog. Vervolgens vertakken deze stengels zich herhaaldelijk, waardoor een breed afgeronde en bijna kussenvormige plant ontstaat.
De cultivar bereikt meestal een hoogte van ongeveer 35 tot 50 centimeter. Op een voedselrijke en voldoende vochtige standplaats kan hij echter ongeveer 60 centimeter hoog worden. De breedte bedraagt doorgaans 40 tot 60 centimeter.
Hoewel de stengels relatief fijn zijn, blijft de plant meestal stevig staan. Daardoor heeft SAPPHIRE doorgaans geen ondersteuning nodig. Een zonnige standplaats bevordert bovendien een compacte groei. In te veel schaduw kunnen de stengels namelijk langer en losser worden.
Tijdens de zomer vormt het dichte netwerk van stengels en bladeren eerst een rustig groen kussen. Vanaf augustus verschijnen steeds meer bloemen aan de uiteinden van de vertakkingen. Uiteindelijk verandert daardoor vrijwel de volledige bovenkant van de plant in een violetblauw bloemvlak.
Bij meerdere exemplaren groeien de afzonderlijke ronde pollen visueel naar elkaar toe. Zo ontstaat een laag, golvend tapijt dat vooral vooraan in een border of langs een pad sterk tot zijn recht komt.
4. Blad van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
De bladeren van SAPPHIRE zijn smal, enkelvoudig en lancetvormig. Daarnaast eindigen ze in een spitse bladtop. Ze staan dicht langs de sterk vertakte stengels, waardoor de plant ook vóór de bloei een gevulde indruk maakt.
Het blad is middengroen en heeft een vrij fijne structuur. Daardoor vormt het een rustige achtergrond voor de opvallende bloemen. Bovendien contrasteert het smalle blad goed met planten die grotere, ronde of gelobde bladeren hebben.
SAPPHIRE wordt niet vanwege een uitgesproken geur aangeplant. Zowel het blad als de bloemen verspreiden nauwelijks een waarneembare geur. De sierwaarde ligt daarom vooral in de compacte plantvorm, de rijke bloei en het kleurcontrast tussen de bloembladen en de gele harten.
Deze herfstaster is niet wintergroen. Na de eerste stevige nachtvorsten verkleuren de bladeren en sterven de bovengrondse delen geleidelijk af. Toch kunnen de verdroogde stengels tijdelijk blijven staan, omdat ze tijdens de winter structuur aan de border geven. Knip de plant vervolgens aan het einde van de winter of vroeg in het voorjaar terug.
Veel kussenasters zijn gevoelig voor echte meeldauw. SAPPHIRE staat echter bekend als een cultivar die daar doorgaans behoorlijk goed tegen bestand is. Voldoende zon, lucht rond de plant en een gelijkmatig vochtige bodem helpen bovendien om het blad gezond te houden.
5. Bloei van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
De bloei begint doorgaans in augustus en kan tot in oktober doorgaan. Daardoor levert SAPPHIRE kleur op een moment waarop veel zomerbloeiers al over hun hoogtepunt heen zijn.
De bloemhoofdjes bestaan uit talrijke smalle, licht violetblauwe tot lilablauwe lintbloemen rond een geel hart. Deze warme bloemharten blijven duidelijk zichtbaar. Daardoor ontstaat binnen het koele blauwe bloemvlak een fijn patroon van gele stippen.
De bloemen staan aan de uiteinden van korte, sterk vertakte stengels. Bovendien verschijnen ze in zulke grote aantallen dat het groene blad tijdens de hoofdbloei grotendeels aan het zicht wordt onttrokken. De hele plant lijkt dan één afgerond bloemkussen te vormen.
Verwijder uitgebloeide bloemen wanneer een verzorgde uitstraling belangrijk is. Daardoor kan de plant bovendien langer aantrekkelijk blijven. Voor een natuurlijke beplanting is dat echter niet noodzakelijk. De verdroogde bloemhoofdjes geven namelijk ook na de bloei nog een fijne structuur.
De open bloemharten zijn goed bereikbaar voor insecten. Daarom bezoeken bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders de bloemen graag. Juist de late bloeiperiode maakt SAPPHIRE waardevol, omdat het aanbod aan bloeiende tuinplanten in het najaar geleidelijk afneemt.
6. Standplaats en bodem voor herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Plant SAPPHIRE bij voorkeur op een zonnige plaats. Daar blijft de groei compact en ontwikkelt de plant de meeste bloemen. Lichte halfschaduw is eveneens mogelijk, hoewel de bloei daar doorgaans iets minder rijk wordt.
De bodem mag vruchtbaar, humusrijk en gelijkmatig vochthoudend zijn. Tegelijkertijd moet overtollig water gemakkelijk kunnen wegzakken. Vooral tijdens de winter kan langdurig natte grond namelijk schade aan de wortels veroorzaken.
Laat de bodem tijdens langdurige droogte niet volledig uitdrogen. Een gelijkmatige vochtvoorziening ondersteunt zowel de groei als de knopvorming. Geef daarom vooral pas geplante exemplaren en planten in potten tijdig water.
Werk op arme grond in het voorjaar wat compost door de bovenlaag. Gebruik echter niet te veel stikstofrijke mest. Daardoor kunnen de stengels namelijk langer en slapper worden, terwijl de compacte kussenvorm juist een belangrijk kenmerk van deze cultivar is.
SAPPHIRE groeit op zure, neutrale en kalkrijke grond. Daardoor is de plant in uiteenlopende tuinen toepasbaar. Goede drainage, voldoende licht en een regelmatige vochtvoorziening zijn uiteindelijk belangrijker dan de precieze zuurgraad.
Houd bij het planten ongeveer 40 tot 50 centimeter afstand aan. Voor een snel sluitend bloemvlak zijn ongeveer vijf tot zeven planten per vierkante meter geschikt. Bij een luchtigere, natuurlijkere beplanting kan de plantafstand echter iets groter zijn.
7. Toepassing en combinaties met herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Door zijn beperkte hoogte is SAPPHIRE vooral geschikt voor de voorgrond en het middengedeelte van een zonnige border. Daarnaast kan de cultivar langs een pad, bij een terras of in een ruime plantenbak worden toegepast.
Eén afzonderlijke plant vormt een duidelijk herkenbaar kussen. Een grotere groep geeft echter een sterker effect. Plant daarom bijvoorbeeld vijf, zeven of negen exemplaren in een brede, licht gebogen vorm. Uiteindelijk groeien de pollen visueel samen tot één golvend violetblauw bloemvlak.
Combineer SAPPHIRE bij voorkeur met planten die verschillen in hoogte, bladvorm of bloeiwijze. Grote bloemschermen, donkere bladeren en fijne siergrassen zorgen bijvoorbeeld voor duidelijk contrast. Warme herfstkleuren kunnen bovendien aansluiten bij de gele bloemharten.
Geschikte combinatieplanten zijn:
- Dropplant (Agastache ‘Black Adder’) – de donkere, verticale bloemaren steken duidelijk boven het lage bloemkussen uit.
- Duizendblad (Achillea ‘Moonshine’) – de vlakke gele bloemschermen herhalen de kleur van de bloemharten en bloeien eerder in het seizoen.
- Herfstanemoon (Anemone ‘Honorine Jobert’) – de grote witte bloemen zweven los boven de compacte herfstaster en brengen licht in de combinatie.
- Hemelsleutel (Sedum ‘Matrona’) – de stevige stengels, donkere bladeren en oudroze bloemschermen geven zowel kleur- als vormcontrast.
- Chinees prachtriet (Miscanthus sinensis ‘Morning Light’) – het fijne, opgaande blad vormt een luchtige achtergrond voor het afgeronde bloemkussen.
- Purperklokje (Heuchera ‘Obsidian’) – het bijna zwarte blad maakt de violetblauwe bloemen helderder en kan als lage voorrand worden gebruikt.
- Vingergras (Panicum virgatum ‘Rehbraun’) – de luchtige halmen en roodbruine herfsttinten voegen hoogte, beweging en warmte toe.
- Zonnekruid (Helenium ‘Moerheim Beauty’) – de koperrode bloemen sluiten aan bij de gele harten en versterken bovendien het herfstkarakter.
Vermijd een grote verzameling lage asters met vrijwel dezelfde bloemvorm direct naast elkaar. Daardoor kan het beeld namelijk vlak en onrustig worden. Kies liever enkele duidelijke contrasten en herhaal die planten op verschillende plaatsen in de border.
Het ontwerpprincipe voor deze plant blijft daarom: gebruik SAPPHIRE als een laag violetblauw bloemkussen waarin honderden gele bloemharten een fijn gespikkeld patroon vormen.
8. Groei en onderhoud van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
SAPPHIRE groeit met een gemiddeld tempo en vormt geleidelijk een bredere pol. De plant woekert niet, maar kan na enkele jaren wel behoorlijk dicht worden. Daardoor blijft er binnen de pol minder ruimte over voor jonge scheuten.
Knip de afgestorven stengels aan het einde van de winter of vroeg in het voorjaar tot vlak boven de grond terug. Vervolgens verschijnen vanuit de basis nieuwe scheuten. Wie de verdroogde planten netjes vindt, kan ze tijdens de winter laten staan. Ze geven de border namelijk structuur en bieden bovendien enige beschutting aan kleine dieren.
Geef in het voorjaar een bescheiden hoeveelheid compost of organische mest. Gebruik echter geen overmatige hoeveelheid stikstofrijke mest, omdat de stengels daardoor langer en slapper kunnen worden.
Tijdens droge perioden heeft de plant extra water nodig. Geef bij voorkeur ruim water bij de wortels en maak het blad zo weinig mogelijk nat. Daardoor verkleint u de kans op schimmelaantastingen. Een dunne laag compost of organische mulch helpt bovendien om het bodemvocht gelijkmatiger vast te houden.
SAPPHIRE blijft van nature vrij compact. Daarom hoeft u de plant meestal niet in mei terug te knippen, zoals soms bij hogere herfstasters gebeurt. Wanneer de pol toch te breed of minder rijkbloeiend wordt, kunt u hem in het voorjaar opnemen en delen.
Verwijder uitgebloeide bloemen wanneer u een verzorgd beeld wilt behouden. Toch is dit voor de gezondheid van de plant niet noodzakelijk. De laatste bloemhoofdjes en stengels kunnen namelijk nog enige winterstructuur opleveren.
9. Vermeerdering van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
SAPPHIRE kan het gemakkelijkst door deling worden vermeerderd. Doe dit bij voorkeur in het vroege voorjaar, zodra de eerste jonge scheuten zichtbaar worden.
Graaf de volledige pol voorzichtig uit. Verdeel hem vervolgens met een scherpe spade of een schoon mes in meerdere stukken. Zorg ervoor dat ieder deel voldoende gezonde wortels en enkele stevige groeipunten heeft.
Gebruik vooral de jonge, krachtige buitenste delen. Het oude en vaak verhoute midden kunt u verwijderen. Plant de gedeelde stukken daarna direct opnieuw en geef ruim water. Daardoor sluiten de wortels beter aan op de omringende grond.
Delen houdt de plant bovendien jong en groeikrachtig. Herhaal dit daarom ongeveer eens per drie tot vijf jaar, afhankelijk van de ontwikkeling van de pol.
Daarnaast is vermeerdering door jonge basale stekken mogelijk. Snijd daarvoor in het voorjaar korte scheuten met een klein stukje van de basis af. Zet deze vervolgens in een luchtig en licht vochtig stekmengsel.
Vermeerdering uit zaad is voor deze cultivar niet geschikt. Zaailingen behouden de compacte groeiwijze en bloemkleur namelijk niet noodzakelijk. Bovendien mag vegetatieve vermeerdering voor commerciële doeleinden beperkt zijn wanneer er nog kwekersrecht op de cultivar rust.
10. Verwante soorten en cultivars van herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Binnen de groep van kussenasters bestaan verschillende lage cultivars. In de handel staan deze planten overigens nog vaak onder de oudere naam Aster dumosus. Hoogte, bloemkleur en meeldauwgevoeligheid kunnen per cultivar verschillen.
Verwante en in Nederland en België verkrijgbare cultivars zijn onder andere:
- Symphyotrichum dumosum ‘Alice Haslam’ – compacte cultivar met helderroze bloemen en gele harten.
- Symphyotrichum dumosum ‘Herbstgruss vom Bresserhof’ – lage herfstaster met zachtroze tot lilapaarse bloemen.
- Symphyotrichum dumosum ‘Jenny’ – rijkbloeiende, compacte cultivar met donker karmijnroze tot paarsrode bloemen.
- Symphyotrichum dumosum ‘Lady in Blue’ – lage kussenaster met lilablauwe bloemen en opvallende gele harten.
- Symphyotrichum dumosum ‘Professor Anton Kippenberg’ – bekende compacte cultivar met lavendelblauwe bloemen.
- Symphyotrichum dumosum ‘Rosenwichtel’ – lage cultivar met talrijke rozerode bloemhoofdjes.
- Symphyotrichum dumosum ‘Schneekissen’ – breed groeiende kussenaster met witte bloemen en gele harten.
Bij het kiezen van een cultivar is niet alleen de bloemkleur belangrijk. Let daarnaast op de uiteindelijke hoogte, de stevigheid van de stengels en de gevoeligheid voor echte meeldauw. SAPPHIRE onderscheidt zich vooral door de compacte groei, de violetblauwe bloemkleur en de doorgaans goede bladgezondheid.
11. Bijen en biodiversiteit bij herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
SAPPHIRE bloeit vanaf de late zomer tot ver in de herfst. Daardoor levert de plant nectar en stuifmeel in een periode waarin het aantal bloeiende plantensoorten geleidelijk afneemt.
De gele bloemharten bestaan uit grote aantallen kleine buisbloemen. Bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders kunnen deze gemakkelijk bereiken. Bovendien produceert een volwassen pol veel bloemhoofdjes, zodat één plant gedurende de bloeiperiode een aanzienlijke voedselbron vormt.
Plant bij voorkeur meerdere exemplaren bij elkaar. Daardoor ontstaat niet alleen een sterker visueel effect, maar vinden insecten de bloemen ook gemakkelijker. Combineer SAPPHIRE daarnaast met planten die eerder of juist later bloeien. Zo blijft het voedselaanbod gedurende een groter deel van het tuinseizoen beschikbaar.
Geschikte vroegere bloeiers zijn bijvoorbeeld kattenkruid en duizendblad. Hemelsleutel, zonnekruid en verschillende siergrassen verlengen vervolgens het herfstbeeld. Laat daarnaast enkele stengels tijdens de winter staan. Hoewel SAPPHIRE vooral als nectar- en stuifmeelplant waardevol is, bieden de verdroogde planten toch extra structuur en beschutting.
Gebruik bij insectenvraat geen bestrijdingsmiddelen. Een kleine hoeveelheid bladschade heeft namelijk nauwelijks invloed op de sierwaarde. Bovendien kunnen bestrijdingsmiddelen ook nuttige insecten treffen.
12. Problemen en ziekten bij herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
SAPPHIRE is over het algemeen een sterke en betrouwbare cultivar. Toch kunnen problemen ontstaan wanneer de standplaats te droog, te donker of onvoldoende luchtig is.
Echte meeldauw is het bekendste probleem bij herfstasters. Daarbij verschijnt een witte, poederachtige laag op het blad. SAPPHIRE geldt doorgaans als behoorlijk resistent, maar langdurige droogte en slechte luchtcirculatie kunnen alsnog een aantasting veroorzaken.
Voorkom meeldauw door de plant voldoende ruimte te geven en de bodem gelijkmatig vochtig te houden. Geef bovendien water bij de wortels in plaats van over het blad. Verwijder ernstig aangetaste plantendelen wanneer dat nodig is.
Op langdurig natte en slecht doorlatende grond kunnen de wortels gaan rotten. De plant groeit dan nauwelijks en kan uiteindelijk wegvallen. Verbeter daarom zware grond met organisch materiaal en zorg ervoor dat overtollig water kan wegstromen.
Slakken kunnen in het voorjaar aan de jonge scheuten vreten. Meestal blijft de schade echter beperkt, omdat een gevestigde pol snel nieuwe bladeren vormt. Bescherm jonge of pas gedeelde planten zo nodig tijdelijk.
Bladluizen en wantsen kunnen incidenteel voorkomen. Gewoonlijk veroorzaken ze echter weinig schade. Daarnaast houden natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes en zweefvlieglarven, de aantallen vaak vanzelf onder controle.
Wanneer oudere pollen vanuit het midden kaal worden, wijst dat meestal niet op een ziekte. De plant is dan eenvoudigweg toe aan verjonging. Neem de pol in het voorjaar op, verwijder het oude hart en plant vervolgens de jonge buitenste delen opnieuw.
13. Veelgestelde vragen over herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Hoe hoog wordt herfstaster SAPPHIRE?
De cultivar wordt doorgaans ongeveer 35 tot 50 centimeter hoog. Op een voedselrijke en voldoende vochtige standplaats kan de hoogte echter oplopen tot ongeveer 60 centimeter.
Wanneer bloeit SAPPHIRE?
De eerste bloemen verschijnen meestal in augustus. Vervolgens gaat de bloei door tot in oktober, afhankelijk van het weer en de standplaats.
Is SAPPHIRE hetzelfde als Aster dumosus ‘Sapphire’?
Ja, in kwekerscatalogi staat de plant meestal onder die naam. De nauwkeurigere volledige naam is echter Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE. ‘Kiestrbl’ is de officiële cultivarnaam en SAPPHIRE is een handelsnaam.
Kan deze herfstaster in de halfschaduw groeien?
Lichte halfschaduw is mogelijk. Toch bloeit de plant het rijkst en blijft hij het compactst op een zonnige standplaats.
Is SAPPHIRE gevoelig voor echte meeldauw?
De cultivar staat bekend als behoorlijk goed bestand tegen echte meeldauw. Desondanks kunnen droogte, weinig luchtcirculatie en een ongunstige standplaats een aantasting bevorderen.
Moet SAPPHIRE worden opgebonden?
Gewoonlijk is ondersteuning niet nodig. De plant blijft namelijk laag, dicht vertakt en breed afgerond. In te veel schaduw of na overmatige bemesting kunnen de stengels echter slapper worden.
Hoeveel planten zijn per vierkante meter nodig?
Gebruik ongeveer vijf tot zeven planten per vierkante meter voor een gesloten beplanting. Houd daarbij een plantafstand van circa 40 tot 50 centimeter aan.
Kan SAPPHIRE in een plantenbak groeien?
Ja, de compacte groeiwijze maakt deze cultivar geschikt voor een ruime plantenbak. Zorg echter voor afwateringsgaten, voedzame potgrond en een regelmatige watervoorziening.
Wanneer kan ik deze herfstaster delen?
De beste periode is het vroege voorjaar, zodra de nieuwe scheuten verschijnen. Gebruik vervolgens vooral de jonge buitenste delen en verwijder het verouderde midden.
Is SAPPHIRE aantrekkelijk voor bijen en vlinders?
Ja, de open bloemharten leveren nectar en stuifmeel aan verschillende insecten. Bovendien valt de bloei in de nazomer en herfst, wanneer andere voedselbronnen schaarser worden.
14. Conclusie over herfstaster (Symphyotrichum dumosum ‘Kiestrbl’ SAPPHIRE)
Herfstaster SAPPHIRE is een compacte en rijkbloeiende vaste plant voor zonnige borders, paden en ruime plantenbakken. De cultivar vormt eerst een dicht, afgerond bladerkussen. Vervolgens verschijnen vanaf augustus talloze licht violetblauwe bloemen met heldergele harten.
De plant combineert een bescheiden hoogte met een lange en opvallende herfstbloei. Bovendien blijft hij doorgaans stevig staan en is hij behoorlijk goed bestand tegen echte meeldauw. Een humusrijke, gelijkmatig vochtige en goed doorlatende bodem biedt echter de beste omstandigheden.
Gebruik meerdere planten samen om de kussenvorm overtuigend zichtbaar te maken. Combineer het bloemvlak vervolgens met verticale siergrassen, grotere bloemschermen of donkere bladeren. Daardoor blijven zowel de ronde vorm als het gespikkelde kleurpatroon goed herkenbaar.
Het belangrijkste ontwerpprincipe luidt daarom: gebruik SAPPHIRE als een laag violetblauw bloemkussen waarin honderden gele bloemharten een fijn gespikkeld patroon vormen.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
