Bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank (Clematis terniflora) is een krachtige bladverliezende klimplant die aan het einde van de zomer en in het vroege najaar uitbundig bloeit met grote aantallen kleine, witte bloemen. De bloemen staan in losse pluimen en kunnen vrijwel de gehele plant bedekken. Bovendien verspreiden ze een aangename, zoete geur. Daardoor is deze bosrank tijdens de bloei niet alleen visueel opvallend, maar ook interessant als geurplant.
De lange scheuten klimmen met behulp van de bladstelen door heesters, langs pergola's en tegen andere geschikte klimhulpen. Na de bloei ontstaan bovendien zilverachtige, pluizige zaadhoofden, waardoor de plant ook later in het seizoen sierwaarde behoudt. Vanwege de krachtige groei heeft Clematis terniflora echter voldoende ruimte nodig. Op deze pagina leest u alles over de herkomst, groeiwijze, standplaats, bloei, verzorging, winterhardheid en toepassingen van Clematis terniflora.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank (Clematis terniflora) behoort tot de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). De soort is van nature afkomstig uit Oost-Azië en komt onder andere voor in China, Korea en Japan. Daar groeit de plant langs bosranden, tussen struikgewas en op andere plaatsen waar de lange scheuten steun kunnen vinden in omringende vegetatie.
De geslachtsnaam Clematis is afgeleid van het Griekse woord klēma, dat kan worden vertaald als rank of twijg. Daarmee verwijst de naam naar de klimmende groeiwijze van veel soorten binnen dit geslacht.
De soortnaam terniflora verwijst naar de rangschikking van de bloemen en is samengesteld uit woorden die verband houden met 'drie' en 'bloem'. De soort werd vroeger ook regelmatig aangeduid als Clematis paniculata. Die naam kan echter verwarring veroorzaken, omdat Clematis paniculata tegenwoordig wordt gebruikt voor een andere Clematis-soort uit Nieuw-Zeeland.
De Nederlandse naam bosrank wordt voor verschillende soorten uit het geslacht Clematis gebruikt. In Nederland kennen we bijvoorbeeld ook de inheemse bosrank (Clematis vitalba). Daarom is de botanische naam bij deze plant belangrijk om beide soorten duidelijk van elkaar te onderscheiden.
2. Algemene informatie over bosrank (Clematis terniflora)
Wetenschappelijke naam: Clematis terniflora
Nederlandse naam: bosrank
Plantenfamilie: Ranunculaceae
Planttype: bladverliezende klimplant
Hoogte: ongeveer 4–8 meter
Breedte: ongeveer 2–4 meter, afhankelijk van beschikbare steun en snoei
Groeisnelheid: snelgroeiend en krachtig
Klimwijze: klimmend met behulp van windende bladstelen
Toepassing: pergola, hekwerk, grote klimconstructie, oude boom, stevige heester en natuurlijke tuin
Winterhard: uitstekend winterhard
Winterhardheidszone: ongeveer USDA 4
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: humusrijk, voedselrijk, vochthoudend maar goed doorlatend
Blad: tegenoverstaand, samengesteld en meestal opgebouwd uit meerdere eironde tot hartvormige deelblaadjes
Wintergroen: nee
Bloeiperiode: augustus tot en met oktober
Bloemkleur: wit
Bloemvorm: kleine, open stervormige bloemen met vier witte bloemdekbladen en opvallende lichte meeldraden
Geur: zoet en duidelijk geurend
Vruchten: zilverachtige tot grijswitte, pluizige zaadhoofden
3. Uiterlijk en kenmerken van bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank (Clematis terniflora) is een krachtige klimplant die in één groeiseizoen lange scheuten kan ontwikkelen. De plant klimt niet met hechtwortels of ranken, maar gebruikt de bladstelen om zich rond dunne takken, draden en andere steunen vast te draaien. Daardoor heeft de plant een klimhulp nodig waaraan deze bladstelen zich daadwerkelijk kunnen vastgrijpen.
De lange, vertakte scheuten kunnen uiteindelijk een groot oppervlak bedekken. In augustus en september verandert het uiterlijk sterk wanneer grote aantallen kleine witte bloemen verschijnen. Deze staan in losse, sterk vertakte bloeiwijzen en kunnen gezamenlijk een bijna witte bloemenwolk vormen.
Na de bloei ontwikkelen zich opvallende pluizige zaadhoofden. Daardoor blijft Clematis terniflora ook na de eigenlijke bloeiperiode aantrekkelijk. In de winter verliest de plant zijn blad en blijven voornamelijk de houtige scheuten achter.
4. Blad en sierwaarde van bosrank (Clematis terniflora)
Het blad van bosrank is tegenoverstaand en samengesteld. De bladeren bestaan meestal uit meerdere groene, eironde tot enigszins hartvormige deelblaadjes. De bladranden zijn grotendeels gaaf en de afzonderlijke deelblaadjes hebben een vrij frisse groene kleur.
De bladeren vormen gedurende de zomer een dicht groen scherm. Daardoor kan Clematis terniflora worden gebruikt om grotere constructies, hekwerken of minder aantrekkelijke delen van een tuin tijdelijk aan het zicht te onttrekken.
De grootste sierwaarde ontstaat echter vanaf de late zomer. Dan vormt de combinatie van groen blad en enorme aantallen witte bloemen een opvallend beeld. Bovendien volgen na de bloei de zilverachtige zaadhoofden, waardoor de plant verschillende sierfasen achter elkaar heeft.
5. Bloei van bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank (Clematis terniflora) bloeit laat in het seizoen, voornamelijk van augustus tot en met oktober. De afzonderlijke bloemen zijn relatief klein en hebben meestal vier witte bloemdekbladen. Door hun open, stervormige vorm zijn de lichte meeldraden in het centrum duidelijk zichtbaar.
Een afzonderlijke bloem is bescheiden, maar juist de hoeveelheid bloemen maakt deze soort spectaculair. De bloemen verschijnen met grote aantallen in vertakte pluimen. Daardoor kan een volwassen plant tijdens de hoofdbloei vrijwel geheel met wit bedekt raken.
Bovendien zijn de bloemen aangenaam en zoet geurend. Vooral bij een grote plant kan de geur duidelijk waarneembaar zijn. Daardoor is het interessant om de bosrank niet alleen op zichtafstand, maar bijvoorbeeld ook bij een grote pergola of doorgang toe te passen waar de geur daadwerkelijk kan worden ervaren.
Na de bloei ontstaan pluizige zaadhoofden. Deze geven de plant vervolgens nog een extra sierfase in het najaar.
6. Standplaats en bodem voor bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank groeit het beste op een zonnige tot halfbeschaduwde standplaats. Voor een zeer rijke bloei is voldoende licht belangrijk. In halfschaduw kan de plant eveneens goed groeien, maar bij veel schaduw zal de bloei doorgaans minder uitbundig zijn.
De bodem is bij voorkeur humusrijk, voedselrijk en vochthoudend, maar tegelijkertijd goed doorlatend. Langdurige droogte is vooral bij jonge planten ongunstig. Eenmaal goed gevestigd kan Clematis terniflora tijdelijke drogere perioden beter verdragen.
Zoals bij veel Clematis-soorten is een koele wortelzone gunstig. Dat betekent echter niet dat de voet per definitie volledig in de schaduw moet staan. Belangrijker is dat de bodem niet sterk uitdroogt of overmatig opwarmt. Een mulchlaag of lage beplanting rondom de voet kan daarbij helpen.
Voorkom tegelijkertijd langdurig natte grond. Een goede bodemstructuur zorgt ervoor dat voldoende vocht beschikbaar blijft, terwijl overtollig water kan wegzakken.
7. Toepassing en combinaties met bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank is vooral geschikt voor plaatsen waar een krachtige klimplant daadwerkelijk de ruimte krijgt. De soort kan grote oppervlakken bedekken en is daarom minder geschikt voor een klein klimrek of een smalle gevelstrook.
Mogelijke toepassingen zijn:
- grote pergola
- stevig hekwerk
- ruime klimplantenconstructie
- grote oude heester
- oude boom
- natuurlijke tuin
- grote landelijke tuin
Bij toepassing in een boom of heester moet de draagkracht voldoende groot zijn. Een volwassen Clematis terniflora kan namelijk een aanzienlijke hoeveelheid scheuten en blad ontwikkelen. Bovendien neemt het gewicht na regen verder toe.
Aan de voet kan bosrank worden gecombineerd met bijvoorbeeld ooievaarsbek (Geranium), vrouwenmantel (Alchemilla), elfenbloem (Epimedium) of andere bodembedekkende vaste planten. Daardoor blijft de bodem beter bedekt en wordt uitdroging beperkt.
Ontwerptip: Wanneer ik een klimplant kies, kijk ik niet alleen naar de gewenste hoogte en bloemkleur, maar vooral naar de groeikracht in verhouding tot de constructie. Clematis terniflora kan uiteindelijk een enorme hoeveelheid plantenmassa produceren. Daarom zou ik deze soort niet tegen een klein sierrek plaatsen, maar juist gebruiken bij een forse pergola of andere stevige constructie. De ondersteuning moet niet alleen groot genoeg zijn om de plant te laten groeien, maar bovendien sterk genoeg om het uiteindelijke gewicht te dragen. Door de schaal van plant en constructie op elkaar af te stemmen, ontstaat een veel natuurlijker en duurzamer beeld.
8. Groeiwijze en onderhoud van deze bosrank
Bosrank is een krachtige groeier en kan jaarlijks lange nieuwe scheuten vormen. Daardoor kan een goed gevestigde plant in relatief korte tijd een groot oppervlak bedekken. Voldoende ruimte is daarom belangrijk.
Clematis terniflora bloeit op jonge scheuten die in hetzelfde groeiseizoen zijn gevormd. Daarom kan de plant aan het einde van de winter of vroeg in het voorjaar stevig worden teruggesnoeid. Knip de oude scheuten terug tot een laag gedeelte met gezonde knoppen. Vervolgens ontwikkelen zich nieuwe scheuten waarop later dat jaar de bloemen verschijnen.
Door jaarlijks te snoeien blijft de plant beter beheersbaar. Bovendien voorkomt snoei dat zich boven op een pergola of andere constructie een steeds dikkere massa van oud en nieuw hout vormt.
Geef in het voorjaar eventueel compost of organische mest. Daarnaast is tijdens langdurige droogte extra water belangrijk, vooral bij jonge planten.
9. Vermeerdering van bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank kan uit zaad worden vermeerderd. De zaden ontwikkelen zich na de bloei in de karakteristieke pluizige zaadhoofden. Het kiemen kan echter enige tijd duren en de omstandigheden moeten geschikt zijn.
Daarnaast kan Clematis terniflora vegetatief worden vermeerderd door stekken. Hiervoor kunnen jonge, voldoende ontwikkelde scheuten worden gebruikt. Daardoor kan sneller een nieuwe plant worden verkregen dan via zaaien.
Ook afleggen is mogelijk. Een lange, buigzame scheut wordt daarbij gedeeltelijk met aarde bedekt terwijl deze nog met de moederplant verbonden blijft. Nadat op het bedekte gedeelte voldoende wortels zijn ontstaan, kan de nieuwe plant worden losgemaakt.
10. Verwante cultivars van Clematis terniflora
Bij Clematis terniflora is hoofdstuk 10 bewust zeer kort. Voor de Nederlandse en Belgische tuinmarkt zijn namelijk nauwelijks cultivars van deze botanische soort algemeen verkrijgbaar.
- Clematis terniflora
Bosrank - Clematis montana 'Alba'
Struikclematis - Clematis heracleifolia 'Blue Dwarf'
11. Bijen en biodiversiteit van bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank (Clematis terniflora) heeft dankzij de grote hoeveelheid bloemen een duidelijke waarde voor bestuivende insecten. De kleine, open bloemen zijn gemakkelijk toegankelijk en worden bezocht door bijen, zweefvliegen en andere insecten. Bovendien valt de bloeiperiode voornamelijk in augustus en september, wanneer het aanbod van nectar en stuifmeel bij veel andere planten geleidelijk afneemt.
Een grote, rijkbloeiende plant kan duizenden afzonderlijke bloemen produceren. Daardoor ontstaat gedurende de bloei een omvangrijke voedselbron. Daarnaast biedt de dichte massa van bladeren en scheuten beschutting aan kleine dieren en insecten.
Na de bloei ontwikkelen zich talrijke pluizige zaadhoofden. Daardoor blijft de plant ook later in het seizoen interessant. In een natuurlijke tuin kan Clematis terniflora daarom zowel sierwaarde als ecologische waarde toevoegen.
12. Problemen en ziekten van deze bosrank
Bosrank is over het algemeen een sterke klimplant. Toch kunnen problemen ontstaan wanneer de groeiomstandigheden niet goed zijn. Vooral langdurig natte grond is ongunstig, omdat de wortels voldoende zuurstof nodig hebben. Een humusrijke maar goed doorlatende bodem verdient daarom de voorkeur.
Zoals andere Clematis-soorten kan ook Clematis terniflora worden aangetast door bladluizen, slakken of meeldauw. Daarnaast kan verwelkingsziekte voorkomen. Een gezonde plant op een geschikte standplaats is echter beter bestand tegen dergelijke problemen.
Bij deze soort vormt vooral de groeikracht een belangrijk aandachtspunt. De lange scheuten kunnen andere planten volledig overgroeien wanneer niet tijdig wordt ingegrepen. Bovendien kan een volwassen plant een aanzienlijk gewicht ontwikkelen. Daarom moet de klimhulp voldoende stevig zijn.
Ook uitzaaiing verdient aandacht. Clematis terniflora kan grote hoeveelheden zaad produceren en kan zich onder geschikte omstandigheden spontaan verspreiden. In delen van Noord-Amerika wordt de soort zelfs als invasief beschouwd. In Nederlandse en Belgische tuinen is het daarom verstandig ongewenste zaailingen te verwijderen en eventueel de uitgebloeide bloeiwijzen af te knippen voordat veel zaad wordt gevormd.
13. Veelgestelde vragen over bosrank
Hoe hoog wordt bosrank (Clematis terniflora)?
Bosrank kan ongeveer 4 tot 8 meter hoog klimmen. Bovendien kan een volwassen plant zich over een groot oppervlak verspreiden wanneer voldoende ondersteuning beschikbaar is.
Wanneer bloeit bosrank (Clematis terniflora)?
Bosrank bloeit voornamelijk van augustus tot en met oktober. Daardoor zorgt de plant juist laat in het seizoen voor een opvallende hoeveelheid bloemen.
Welke kleur heeft deze bosrank?
De bloemen zijn wit en hebben een open, stervormige vorm. Bovendien staan ze met grote aantallen in vertakte bloeiwijzen, waardoor een volwassen plant tijdens de hoofdbloei bijna geheel wit kan lijken.
Geurt bosrank (Clematis terniflora)?
Ja, want de bloemen verspreiden een aangename zoete geur. Vooral bij een grote, rijkbloeiende plant kan deze geur duidelijk waarneembaar zijn.
Is bosrank (Clematis terniflora) winterhard?
Ja, want Clematis terniflora is uitstekend winterhard en wordt doorgaans rond winterhardheidszone USDA 4 geplaatst. Daardoor is speciale winterbescherming onder normale Nederlandse en Belgische omstandigheden niet nodig.
Is bosrank (Clematis terniflora) wintergroen?
Nee, de plant is bladverliezend. In het najaar sterft het blad af, terwijl de houtige scheuten gedurende de winter achterblijven.
Welke standplaats past het beste bij bosrank (Clematis terniflora)?
Een zonnige tot halfbeschaduwde standplaats is geschikt. Voor een rijke bloei is voldoende licht belangrijk, maar tegelijkertijd mag de bodem niet langdurig uitdrogen.
Heeft bosrank (Clematis terniflora) een klimhulp nodig?
Ja, want de plant klimt door zijn bladstelen rond dunne steunen te draaien. Een pergola, draadwerk of andere stevige constructie biedt daarom geschikte ondersteuning.
Moet bosrank (Clematis terniflora) worden gesnoeid?
Ja, want de bloemen verschijnen op scheuten die in hetzelfde jaar worden gevormd. Daarom kan de plant aan het einde van de winter of vroeg in het voorjaar stevig worden teruggesnoeid. Bovendien helpt jaarlijkse snoei om de krachtige groei beheersbaar te houden.
Kan deze bosrank in een boom groeien?
Ja, maar kies daarvoor alleen een voldoende grote en stevige boom. Een volwassen bosrank kan namelijk veel plantenmassa ontwikkelen en daardoor een kleinere boom of heester te zwaar belasten.
Is bosrank (Clematis terniflora) aantrekkelijk voor bijen?
Ja, want de grote hoeveelheid open bloemen levert nectar en stuifmeel aan verschillende bestuivende insecten. Bovendien valt de bloei relatief laat in het seizoen.
Kan bosrank (Clematis terniflora) zichzelf uitzaaien?
Ja, de plant kan na de bloei veel zaden produceren en zich daardoor spontaan uitzaaien. Wanneer dit ongewenst is, kunnen de uitgebloeide bloemen worden verwijderd voordat de zaden volledig rijp zijn.
14. Conclusie over bosrank (Clematis terniflora)
Bosrank (Clematis terniflora) is een krachtige klimplant die vooral aan het einde van de zomer indrukwekkend kan bloeien. De enorme hoeveelheid kleine witte bloemen kan een groot gedeelte van de plant bedekken. Bovendien zijn de bloemen aangenaam geurend en aantrekkelijk voor verschillende bestuivende insecten. Na de bloei zorgen de pluizige zaadhoofden voor extra sierwaarde.
Daar staat tegenover dat deze bosrank ruimte nodig heeft. De plant groeit krachtig, kan meerdere meters hoog worden en ontwikkelt uiteindelijk een aanzienlijke hoeveelheid blad en scheuten. Daardoor is Clematis terniflora vooral geschikt voor grote, stevige constructies en minder voor kleine klimrekken.
Wanneer ik een klimplant in een tuinontwerp gebruik, stem ik daarom niet alleen de uiteindelijke hoogte af op de beschikbare ruimte. Ook de groeikracht en het uiteindelijke gewicht moeten passen bij de schaal van de constructie. Een pergola die op de tekening groot lijkt, kan binnen enkele jaren volledig verdwijnen onder een krachtige klimplant.
Bij Clematis terniflora kan dat juist een kwaliteit zijn. Op een forse pergola kan de plant bijvoorbeeld een groot groen bladerdak vormen dat aan het einde van de zomer verandert in een wolk van witte bloemen. Op een klein sierrek wordt dezelfde groeikracht echter al snel een probleem. Daarom geldt hier misschien nog sterker dan bij veel andere klimplanten: kies eerst de functie en schaal van de constructie en pas daarna de groeikracht van de klimplant.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
