Augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) is een opvallende bladverliezende heester die vooral bekendstaat om zijn merkwaardige blauwgrijze vruchten. Deze langwerpige, enigszins bobbelige vruchten hangen in het najaar tussen het grote geveerde blad en lijken inderdaad enigszins op blauwe augurken of dikke peulen. Ook zonder vruchten is de struik aantrekkelijk dankzij zijn forse, exotisch ogende bladeren en losse, breed opgaande groei. Met voldoende ruimte vormt augurkenstruik een bijzondere blikvanger in een grote border, bostuin of natuurlijke tuin.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
1. Herkomst en naamverklaring van augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) behoort tot de familie Lardizabalaceae. Tot deze relatief kleine plantenfamilie behoren voornamelijk houtige klimplanten en struiken uit Azië en Zuid-Amerika.
Het natuurlijke verspreidingsgebied van Decaisnea fargesii ligt in Azië. De soort komt van nature voor van Nepal en Tibet tot centraal en zuidelijk China en het noorden van Vietnam.
Daar groeit augurkenstruik vooral in gematigde berggebieden. De soort komt onder andere voor aan bosranden, in open bosvegetaties en op andere plaatsen waar voldoende bodemvocht beschikbaar is.
De geslachtsnaam Decaisnea eert de Belgische-Franse botanicus Joseph Decaisne. Hij leefde in de negentiende eeuw en verrichtte belangrijk botanisch onderzoek in Frankrijk.
De soortnaam fargesii verwijst naar de Franse missionaris en plantenverzamelaar Paul Guillaume Farges. Hij verzamelde in China grote aantallen planten die later in Europa wetenschappelijk beschreven en gekweekt werden.
De Nederlandse naam augurkenstruik verwijst naar de opvallende langwerpige vruchten. Vooral hun vorm doet denken aan een augurk, al valt hun blauwgrijze tot staalblauwe kleur natuurlijk onmiddellijk op.
Engelse namen als blue bean shrub en blue sausage fruit verwijzen eveneens naar deze merkwaardige vruchten.
De vruchten vormen dan ook het meest herkenbare kenmerk van Decaisnea fargesii. In combinatie met het zeer grote geveerde blad krijgt de struik een bijna exotische uitstraling.
2. Algemene informatie over augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Wetenschappelijke naam: Decaisnea fargesii
Actuele RHS-notatie: Decaisnea fargesii
Nederlandse naam: augurkenstruik
Plantenfamilie: Lardizabalaceae
Planttype: bladverliezende grote heester of kleine meerstammige boom
Herkomst botanische soort: Nepal, Tibet, centraal en zuidelijk China en noordelijk Vietnam
Hoogte: ongeveer 3–5 m, op zeer gunstige plaatsen hoger
Breedte: ongeveer 3–5 m
Plantdichtheid: bij voorkeur solitair; reken voor een volwassen struik op minimaal ongeveer 9–16 m² ruimte
Groeiwijze: breed opgaand, bossig en vaak meerstammig, op oudere leeftijd vrij breed en schermvormig
Groeisnelheid: gemiddeld
Standplaats: zon tot halfschaduw, bij voorkeur beschut
Bodem: vruchtbaar, humusrijk, vochthoudend maar goed doorlatend
Zuurgraad: weinig kritisch; zuur, neutraal tot kalkhoudend
Blad: zeer groot en oneven geveerd, met meerdere eironde tot langwerpige deelblaadjes
Bladkleur: fris- tot blauwgroen; in de herfst helder geel
Wintergroen: nee
Bloeiperiode: mei–juni
Bloemkleur: groengeel tot geelgroen
Bloemvorm: kleine bloem zonder opvallende kroonbladen, in lange hangende en losse bloemtrossen
Bloemstengels: lang, hangend en vertakt
Vruchten: opvallende blauwgrijze tot staalblauwe, langwerpige vruchten van ongeveer 7–10 cm
Vruchtperiode: september–oktober
Winterhardheid: redelijk winterhard; een beschutte standplaats verdient de voorkeur
RHS-winterhardheid: H4, ongeveer -10 tot -5 °C
Wintervocht: langdurig waterverzadigde grond vermijden
Vermeerdering: zaaien
Toepassing: solitaire heester, grote border, bostuin, natuurlijke tuin, exotische tuin en ruime stadstuin
3. Uiterlijk en kenmerken van augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) ontwikkelt zich tot een forse, breed opgaande heester. Vaak ontstaan vanuit de basis meerdere stevige stammen, waardoor een natuurlijke meerstammige vorm ontstaat.
Jonge planten groeien aanvankelijk vrij recht omhoog. Naarmate de struik ouder wordt, spreiden de takken zich verder uit en krijgt de kroon een bredere, lossere vorm.
De takken zijn relatief dik en dragen vooral aan hun uiteinden grote samengestelde bladeren. Hierdoor krijgt de struik een uitgesproken en enigszins tropisch silhouet.
Een volwassen exemplaar kan ongeveer 3 tot 5 meter hoog en vrijwel even breed worden. Geef de plant daarom voldoende ruimte om zijn natuurlijke vorm te ontwikkelen.
Het grote blad bepaalt gedurende het voorjaar en de zomer een belangrijk deel van het uiterlijk. Later in het seizoen verschuift de aandacht naar de opvallende vruchten.
Deze hangen in groepen aan de takken en kunnen door hun blauwgrijze kleur nauwelijks met vruchten van andere bekende tuinheesters worden verward.
Vooral tegen het gele herfstblad vallen de blauwe vruchten sterk op. Hierdoor heeft augurkenstruik juist in september en oktober een bijzondere sierwaarde.
Na de bladval blijven de stevige takken zichtbaar. De struik heeft dan een vrij open wintersilhouet.
Door zijn uiteindelijke omvang past Decaisnea fargesii vooral in middelgrote tot grote tuinen. In een klein plantvak komt de natuurlijke brede groei onvoldoende tot zijn recht.
4. Blad en structuur van augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Het blad van augurkenstruik (Decaisnea fargesii) is opvallend groot en vormt naast de vruchten een belangrijke sierwaarde.
De bladeren zijn oneven geveerd en kunnen bij een volwassen plant tientallen centimeters lang worden. Onder gunstige omstandigheden kunnen complete bladeren zelfs richting 60 tot 90 cm gaan.
Ieder blad bestaat uit meerdere afzonderlijke deelblaadjes. Deze staan tegenover of vrijwel tegenover elkaar langs de centrale bladspil.
De deelblaadjes zijn eirond tot langwerpig en hebben een gave tot vrijwel gave bladrand. Door hun formaat en regelmatige rangschikking krijgt het totale blad een krachtige maar toch vrij luchtige uitstraling.
Het jonge blad heeft in het voorjaar vaak een enigszins blauwgroene tint. Later ontwikkelt het zich tot fris- tot middengroen.
Door de grote bladeren krijgt de struik een exotisch karakter. Toch blijft de kroon relatief transparant, omdat het blad vooral aan de uiteinden van de takken geconcentreerd staat.
In het najaar volgt nog een opvallende verandering. Het blad kleurt helder geel voordat het afvalt.
Juist de combinatie van geel herfstblad en staalblauwe vruchten kan bijzonder decoratief zijn.
Harde wind kan het grote blad beschadigen. Een enigszins beschutte standplaats helpt daarom om de bladstructuur gedurende het groeiseizoen mooi te houden.
5. Bloei van augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
De bloei van augurkenstruik (Decaisnea fargesii) is veel minder opvallend dan de latere vruchtvorming.
In mei en juni verschijnen lange, los opgebouwde en hangende bloemtrossen. Deze kunnen tussen het grote blad gedeeltelijk verscholen blijven.
De afzonderlijke bloemen zijn groengeel tot geelgroen en hebben geen opvallende kroonbladen. De gekleurde kelkbladen bepalen daardoor vooral het uiterlijk van de bloem.
Van dichtbij hebben de bloemen een bijzondere structuur, maar van enige afstand vallen ze nauwelijks op tegen het groene blad.
Dat verandert enkele maanden later volledig. Na een succesvolle bestuiving ontwikkelen zich aan de vrouwelijke bloemen langwerpige vruchten.
Aanvankelijk zijn deze groen. Tijdens het rijpen ontstaat geleidelijk de karakteristieke blauwgrijze tot metaalblauwe kleur.
De rijpe vruchten bereiken meestal ongeveer 7 tot 10 cm lengte en hebben een enigszins bobbelig oppervlak. Ze hangen afzonderlijk of in kleine groepen aan de takken.
Binnenin bevindt zich een doorschijnende, gelatineachtige pulp waarin meerdere donkere zaden liggen.
Voor de sierwaarde vormt vooral de buitenzijde van de vrucht het belangrijkste kenmerk. De ongebruikelijke blauwe kleur maakt Decaisnea fargesii in het najaar tot een echte blikvanger.
Een volwassen struik die rijk vruchten draagt, kan daardoor in september en oktober minstens zo opvallend zijn als een rijkbloeiende sierheester in het voorjaar.
6. Standplaats en bodem voor augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) groeit het beste op een plek in de zon tot halfschaduw. Lichte halfschaduw past bijzonder goed, omdat de grote bladeren daar minder snel last krijgen van uitdroging.
Een beschutte standplaats verdient de voorkeur. Vooral harde wind kan het grote geveerde blad beschadigen en jonge takken laten doorbuigen.
De bodem mag vruchtbaar, humusrijk en gelijkmatig vochtig zijn. Tegelijkertijd moet overtollig regenwater gemakkelijk kunnen wegzakken. Een losse, voedzame tuingrond biedt daarom goede omstandigheden.
Op zandgrond kunt u bij het planten ruim compost of andere organische stof door de bodem mengen. Daardoor houdt de grond tijdens droge perioden langer vocht vast.
Ook een goede leemgrond is geschikt. Op zware kleigrond helpt een luchtige bodemstructuur om langdurige winterse nattigheid rond de wortels te voorkomen.
Augurkenstruik stelt weinig strenge eisen aan de zuurgraad. Zowel licht zure als neutrale en enigszins kalkhoudende grond is geschikt.
Geef jonge planten tijdens droge zomers voldoende water. Ook volwassen exemplaren waarderen een gelijkmatig vochtige bodem, vooral vanwege het grote bladoppervlak.
Een mulchlaag van compost of bladaarde helpt om het bodemvocht vast te houden en past goed bij het natuurlijke karakter van de plant.
7. Toepassing en combinaties met augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) verdient door zijn bijzondere blad en staalblauwe vruchten een plek waar hij voldoende ruimte krijgt.
Gebruik de struik bijvoorbeeld als solitair aan de rand van een grote border of als opvallend element in een losse heesterbeplanting. Ook in een bostuin komt het exotisch ogende blad goed tot zijn recht.
De brede, vaak meerstammige groei vraagt om enige afstand tot paden en kleinere planten. Geef de struik daarom liever één royale plantplek dan hem tussen andere grote heesters te klemmen.
Door het grote geveerde blad combineert augurkenstruik mooi met planten met een heel andere bladstructuur. Varens en siergrassen zorgen bijvoorbeeld voor een fijn contrast, terwijl grote bladplanten juist het exotische karakter versterken.
In het najaar vormt het gele blad een opvallende combinatie met de blauwgrijze vruchten. Donkergroene wintergroene planten in de omgeving versterken dit kleurcontrast.
Geschikte combinatieplanten zijn onder andere:
- vingerplant (Fatsia japonica)
- hartlelie (Hosta)
- koningsvaren (Osmunda regalis)
- struisvaren (Matteuccia struthiopteris)
- Japans bosgras (Hakonechloa macra)
- schoenlappersplant (Bergenia)
- zilverkaars (Actaea)
- Rodgersia (Rodgersia aesculifolia)
- Japanse herfstanemoon (Anemone tomentosa 'Robustissima')
- hortensia (Hydrangea)
Ook vroege voorjaarsbollen kunnen onder en rondom de struik groeien. Zij bloeien voordat het grote blad van de augurkenstruik veel licht wegneemt.
Ontwerptip: plant augurkenstruik iets uit het midden van een grote border en zorg dat u vanuit een terras of pad zicht houdt op de vruchten. Juist in september en oktober vormt de combinatie van geel blad en staalblauwe vruchten een bijzonder blikpunt.
8. Groei en onderhoud van augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) groeit gemiddeld snel en ontwikkelt zich geleidelijk tot een forse meerstammige heester.
Tijdens de eerste jaren ligt de nadruk vooral op de opbouw van de struik. Later groeien de zijtakken verder uit en ontstaat een brede, losse kroon.
Geef jonge planten tijdens langdurige droge perioden voldoende water. Een mulchlaag van compost helpt om vocht rond de wortels vast te houden.
Een jaarlijkse hoeveelheid compost in het voorjaar levert meestal voldoende voeding. Zware bemesting is niet nodig.
Augurkenstruik vraagt nauwelijks snoei. De natuurlijke losse groei vormt juist een belangrijk onderdeel van zijn sierwaarde.
Verwijder in het voorjaar alleen dode, beschadigde of elkaar hinderende takken. Wilt u een oudere struik wat opener maken, haal dan eventueel één van de oudste takken dicht bij de basis weg.
Sterke vormsnoei past minder goed bij deze plant. Daardoor verliest de struik snel zijn natuurlijke meerstammige karakter.
Houd ook bij het snoeien rekening met de vruchten. Wanneer u veel bloeiende takken verwijdert, verschijnen later in het seizoen vanzelfsprekend minder vruchten.
Een goed geplaatste augurkenstruik kan jarenlang op dezelfde plek blijven staan en vraagt na het aanslaan relatief weinig onderhoud.
9. Vermeerdering van de augurkenstruik
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) kunt u uit zaad vermeerderen.
De zaden bevinden zich in de gelatineachtige pulp van de rijpe blauwe vruchten. Verwijder eerst zoveel mogelijk vruchtvlees en maak de zaden schoon.
U kunt de zaden in het najaar zaaien. Gebruik daarvoor potten met een luchtige, goed doorlatende zaaigrond.
Zet de potten op een beschutte plaats waar ze de natuurlijke wintertemperaturen meekrijgen. De koude periode helpt de kiemrust van de zaden te doorbreken.
De kieming kan enige tijd op zich laten wachten. Houd het substraat daarom licht vochtig en heb geduld.
Wanneer de jonge planten voldoende groot zijn, kunt u ze afzonderlijk oppotten. Laat ze eerst een goed wortelstelsel vormen voordat u ze op hun definitieve plek plant.
Zaailingen hebben vervolgens enkele jaren nodig voordat ze uitgroeien tot forse struiken die rijk kunnen bloeien en vruchten dragen.
Voor de particuliere tuin is zaaien vooral interessant wanneer u het leuk vindt om bijzondere houtige gewassen zelf op te kweken. Wie sneller resultaat wil, kan beter direct een jonge struik planten.
10. Verwante soorten en cultivars van augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Van Decaisnea fargesii zijn in de Nederlandse en Belgische plantenhandel nauwelijks cultivars bekend.
Voor deze plantenencyclopedie nemen we alleen cultivars op wanneer hun actuele verkrijgbaarheid in Nederland en/of België voldoende betrouwbaar vaststaat. Dat is bij augurkenstruik momenteel niet het geval.
Daarom blijft het overzicht beperkt tot:
- Decaisnea fargesii – de botanische soort met zeer groot geveerd blad, geelgroene bloemen en opvallende staalblauwe tot blauwgrijze vruchten; groeit uit tot een forse, vaak meerstammige heester.
Cultivarnamen die eventueel in buitenlandse of oudere plantenlijsten voorkomen, nemen we niet over zolang ze hier niet aantoonbaar verkrijgbaar zijn.
11. Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) en biodiversiteit
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) draagt met zijn bloemen en vruchten bij aan de biodiversiteit in de tuin.
De geelgroene bloemen verschijnen in mei en juni. Hoewel ze voor mensen vrij onopvallend zijn, kunnen verschillende insecten de bloemen bezoeken voor nectar en stuifmeel.
Later in het seizoen ontwikkelen zich de karakteristieke blauwgrijze vruchten. Deze voegen niet alleen sierwaarde toe, maar maken de struik ook onderdeel van een gevarieerde tuinbeplanting waarin bloemen, vruchten en verschillende bladstructuren elkaar afwisselen.
Door zijn brede groei biedt een volwassen augurkenstruik bovendien beschutting tussen de takken en onder het grote blad. Vooral wanneer u de struik combineert met lagere vaste planten en bodembedekkers ontstaat een gelaagde begroeiing.
Een dergelijke beplanting biedt meer schuilmogelijkheden aan insecten en kleine dieren dan een open bodem rondom een solitaire struik.
Combineer augurkenstruik daarom bij voorkeur met verschillende vroeg- en laatbloeiende planten. Zo ontstaat gedurende een groter deel van het groeiseizoen voedsel voor bestuivers.
12. Problemen en ziekten bij de augurkenstruik
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) is doorgaans een sterke heester die weinig last heeft van ernstige ziekten en plagen.
Jonge scheuten kunnen gevoelig zijn voor late nachtvorst. Vooral wanneer de plant na een zachte periode vroeg uitloopt, kan plotselinge voorjaarsvorst schade veroorzaken. Een gevestigde struik herstelt daar meestal goed van.
Harde wind vormt een ander aandachtspunt. Het grote geveerde blad vangt veel wind en kan daardoor beschadigen. Een beschutte standplaats helpt om het blad langer mooi te houden.
Tijdens langdurige droogte kunnen de bladeren slap gaan hangen of vroegtijdig geel worden. Geef daarom extra water wanneer de bodem gedurende langere tijd droog blijft.
Ook het tegenovergestelde is ongunstig. Langdurig waterverzadigde grond kan problemen rond de wortels veroorzaken. Een humusrijke maar goed doorlatende bodem biedt de beste omstandigheden.
Slakken kunnen soms jong blad beschadigen, maar bij een grotere struik veroorzaakt dit meestal weinig blijvende schade.
Bladvlekken of andere schimmelaantastingen kunnen incidenteel optreden tijdens langdurig vochtig weer. Zorg voor voldoende ruimte rond de struik, zodat lucht gemakkelijk tussen de takken kan circuleren.
Wanneer een struik nauwelijks vruchten vormt, hoeft dat niet op een ziekte te wijzen. Leeftijd, weersomstandigheden tijdens de bloei en een beperkte bestuiving kunnen allemaal invloed hebben op de vruchtzetting.
13. Veelgestelde vragen over augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Hoe hoog wordt augurkenstruik (Decaisnea fargesii)?
Augurkenstruik groeit meestal uit tot ongeveer 3 tot 5 meter hoogte. Een volwassen exemplaar kan vrijwel even breed worden en heeft daarom behoorlijk wat ruimte nodig.
Wanneer bloeit augurkenstruik (Decaisnea fargesii)?
De bloei valt doorgaans in mei en juni. De geelgroene bloemen hangen in losse trossen tussen het grote blad.
Wanneer krijgt augurkenstruik (Decaisnea fargesii) blauwe vruchten?
De vruchten ontwikkelen zich gedurende de zomer en krijgen meestal in september en oktober hun opvallende blauwgrijze tot staalblauwe kleur.
Is de augurkenstruik winterhard?
Augurkenstruik is redelijk winterhard. Een beschutte plek helpt vooral jonge planten en jonge scheuten om koude perioden zonder schade door te komen.
Is augurkenstruik (Decaisnea fargesii) wintergroen?
Nee. Het blad verkleurt in het najaar geel en valt vervolgens af. In het voorjaar ontwikkelt de struik opnieuw fris blad.
Kan augurkenstruik (Decaisnea fargesii) in de volle zon groeien?
Ja. De plant verdraagt zon goed zolang de bodem voldoende vocht bevat. Lichte halfschaduw is eveneens geschikt en helpt het grote blad tijdens warme zomers fris te houden.
Welke grond heeft de augurkenstruik nodig?
Een humusrijke, voedzame en vochthoudende maar goed doorlatende bodem is ideaal. De plant stelt weinig strenge eisen aan de zuurgraad.
Moet augurkenstruik (Decaisnea fargesii) gesnoeid worden?
Nauwelijks. Verwijder vooral dode, beschadigde of storende takken. De natuurlijke brede en meerstammige groei komt het mooist tot zijn recht wanneer u weinig snoeit.
Kan de augurkenstruik in een kleine tuin?
Meestal niet. De struik kan ongeveer 3 tot 5 meter hoog én breed worden. Voor een kleine tuin neemt hij daardoor al snel te veel ruimte in.
Hoe vermeerder ik augurkenstruik (Decaisnea fargesii)?
Zaaien is de gebruikelijke methode. Maak de zaden uit rijpe vruchten schoon en zaai ze bij voorkeur in het najaar, zodat ze een natuurlijke koudeperiode meemaken.
14. Conclusie over augurkenstruik (Decaisnea fargesii)
Augurkenstruik (Decaisnea fargesii) is een bijzondere heester voor tuinen waarin voldoende ruimte beschikbaar is. Het grote geveerde blad geeft de struik gedurende de zomer een opvallend en enigszins exotisch karakter.
De meest bijzondere sierwaarde verschijnt echter in het najaar. Dan hangen de staalblauwe tot blauwgrijze vruchten tussen het geel verkleurende blad. Deze ongebruikelijke kleurencombinatie maakt de struik gemakkelijk herkenbaar.
Een plek in zon tot halfschaduw is geschikt. Kies daarbij bij voorkeur voor een beschutte standplaats met humusrijke, vochthoudende maar goed doorlatende grond.
Snoei is nauwelijks nodig. Geef de struik liever voldoende ruimte om zijn natuurlijke brede, vaak meerstammige vorm te ontwikkelen.
Combineer augurkenstruik met varens, Hosta, Rodgersia, zilverkaars en andere planten met een duidelijke bladstructuur. Zo ontstaat een gelaagde beplanting waarin de grote bladeren van Decaisnea fargesii mooi tot hun recht komen.
Vooral als solitaire struik of als blikvanger in een ruime bostuin vormt augurkenstruik (Decaisnea fargesii) een verrassende verschijning. De combinatie van groot blad, gele herfstkleur en bijna onwerkelijk blauwe vruchten geeft deze heester een geheel eigen karakter.
Maak een schetsafspraak
Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!
